25 AKO NANG BIGLANG MAWALA ANG LALAKING PAKAKASALAN KO—MAKALIPAS ANG 50 TAON, UMUPO SIYA SA TABI KO AT BINANGGIT ANG PANGALAN KO
25 AKO NANG BIGLANG MAWALA ANG LALAKING PAKAKASALAN KO—MAKALIPAS ANG 50 TAON, UMUPO SIYA SA TABI KO AT BINANGGIT ANG PANGALAN KO
Dalawampu't limang taong gulang ako nang mawala si Derek.
Hindi kami nag-away.
Wala siyang iniwang sulat.
Wala ring huling tawag.
Tatlong buwan na lang bago ang kasal namin.
Nagkakilala kami sa college.
Sa huling taon namin, mas marami pa yata kaming oras na ginugol sa pagpaplano ng buhay namin kaysa sa pag-aaral.
Maliit na bahay.
Dalawa o tatlong anak.
Aso na gusto niyang pangalanang Murphy kahit wala pa kaming aso.
At kasal sa maliit na simbahan malapit sa bahay ng mga magulang ko.
Mahal na mahal ko siya.
At akala ko kilala ko siya nang lubos.
Isang gabi, ginagawa namin ang guest list nang tanungin ko:
“Sinong kamag-anak mo ang gusto mong imbitahan?”
Bigla siyang natahimik.
Matagal siyang nakatingin sa papel.
“Wala.”
“Ano'ng ibig mong sabihin?”
“Wala akong pamilya, Maggie.”
Napatingin ako sa kanya.
“Parents?”
Umiling siya.
“Kapatid?”
“Wala.”
Pagkatapos ay ngumiti siya, pero may lungkot iyon.
“Ikaw lang.”
Nakonsensya akong nagtanong.
Hindi ko na inusisa.
Iyon pala ang pinakamalaking pagkakamali ko.
Tatlong buwan bago ang kasal, pumunta ako sa dorm niya.
Halos walang laman ang kuwarto.
Wala ang damit niya.
Wala ang mga libro.
Wala pati lumang gitara niya.
Nandoon ang roommate niya.
“Nasaan si Derek?”
Napakunot ang noo nito.
“Akala ko kasama mo.”
Parang may humigpit sa dibdib ko.
Pumunta ako sa dean's office.
Tiningnan nila ang records.
Nag-withdraw si Derek sa university.
Walang dahilan.
Walang forwarding address.
Tinawagan ko ang lahat ng numerong mayroon ako.
Sumulat ako sa mga address na minsan niyang nabanggit.
Nagpunta pa ang tatay ko sa pulis dahil kumbinsido akong may nangyaring masama.
Pero nasa hustong gulang si Derek.
Walang ebidensyang may krimen.
At ayon sa university, kusang-loob siyang umalis.
Ilang buwan akong naghihintay.
Pagkatapos naging isang taon.
Dalawa.
Lima.
Sa bawat birthday ko, may maliit na bahagi sa akin na umaasang may darating na sulat.
Wala.
Pinakamasakit ang hindi malaman kung bakit.
Kung niloko niya ako, sana sinabi niya.
Kung hindi na niya ako mahal, sana sinabi niya.
Kung natakot siya sa kasal, sana sinabi niya.
Pero wala.
Kaya ako mismo ang gumawa ng sagot.
Hindi niya ako minahal nang sapat.
Iyon ang pinaniwalaan ko.
Makalipas ang ilang taon, nakilala ko si Richard.
Hindi siya katulad ni Derek.
Tahimik.
Praktikal.
Hindi mahilig sa malalaking pangako.
Pero kapag sinabi niyang darating siya alas-sais, alas-singko singkuwenta'y lima pa lang nandoon na siya.
Minahal niya ako sa paraang hindi ko kailangang hulaan.
Nagpakasal kami.
Nagkaroon ng dalawang anak.
Naging mabuti siyang asawa.
At nang mamatay siya matapos ang tatlumpu't walong taon naming pagsasama, pakiramdam ko pangalawang beses akong nawalan ng isang buong buhay.
Lumipas pa ang mga taon.
Nagkaroon ako ng mga apo.
At si Derek?
Naging alaala na lang.
Masakit pa rin kapag naaalala, pero malayo na.
Parang litrato ng isang babaeng dati kong kilala.
Hanggang isang hapon.
Nakaupo ako sa park habang naglalaro ang mga apo kong sina Ellie at Max.
May matandang lalaking dahan-dahang umupo sa kabilang dulo ng bench.
Hindi ko siya pinansin.
Hanggang sinabi niya:
“Maggie.”
Nanigas ang buong katawan ko.
Hindi Margaret.
Hindi ma'am.
Maggie.
Ganoon niya ako tawagin noon.
Lumingon ako.
Maputi na ang buhok niya.
Mas payat ang mukha.
May tungkod sa pagitan ng mga tuhod niya.
Pero ang mga mata—
kilala ko agad.
“Derek?”
Malungkot siyang ngumiti.
“Hello, Maggie.”
Tumayo ako.
Hindi ko alam kung sasampalin ko siya o aalis.
“Hindi.”
“Maggie—”
“Hindi ka pwedeng basta umupo rito.”
“Alam ko.”
“Limampung taon.”
“Alam ko.”
“Limampung taon kang walang sinabi.”
Tumayo rin siya, pero mahina.
“May napakahalaga akong kailangang sabihin sa iyo.”
May inilabas siya mula sa coat.
Hindi sulat.
Isang litrato.
Iniabot niya sa akin.
Tatlong batang lalaki ang nasa litrato.
Magkakatabi.
Ang isa ay si Derek.
Siguro labindalawang taong gulang.
“Akala ko wala kang kapatid.”
“Mayroon.”
Napatingin ako sa kanya.
“Dalawa.”
Naramdaman kong bumalik ang dating sakit.
“Nagsinungaling ka sa akin.”
“Oo.”
“Bakit?”
Umupo ulit siya.
“Dahil iyon ang itinuro sa akin.”
Hindi ko naintindihan.
Umupo ako sa kabilang dulo ng bench.
Hindi dahil pinatawad ko siya.
Kundi dahil kailangan kong malaman.
Sinabi ni Derek na labing-apat siya nang mawala ang ama niya.
Hindi namatay.
Nawala.
May utang pala ito sa maraming tao matapos masangkot sa ilegal na negosyo at pandaraya.
Isang gabi, may dalawang lalaking pumunta sa bahay nila.
Kinabukasan, dinala ng ina niya ang tatlong magkakapatid sa iba't ibang lugar.
Si Derek sa tiyahin.
Ang dalawang kapatid niya sa ibang kamag-anak.
“Sinabi ni Mama na huwag naming sasabihin kahit kanino kung sino ang pamilya namin.”
“Bakit?”
“Dahil may mga taong naghahanap kay Papa. At ginagamit nila ang pamilya para hanapin siya.”
“Pero college na tayo noon.”
“Akala ko tapos na.”
Napailing ako.
“Then bakit ka nawala?”
Doon nanginig ang kamay niya.
May inilabas siyang isa pang bagay.
Isang lumang sobre.
May pangalan ko.
Margaret Collins.
At petsang halos limampung taon na ang nakalipas.
“Three months before our wedding, may lalaking naghihintay sa labas ng dorm ko.”
Tahimik akong nakinig.
“Tinawag niya ako sa buong pangalan ko. Hindi yung pangalang ginagamit ko sa school.”
“Ano'ng ibig mong sabihin?”
“Hindi Derek Hale ang pangalan ko noon.”
Napatitig ako sa kanya.
“Derek…”
“Pinalitan ni Mama ang apelyido namin.”
Parang hindi ko kilala ang lalaking kaharap ko.
Sinabi niyang ang lalaking naghintay sa dorm ay dating kasosyo ng ama niya.
Alam nito kung sino ako.
Alam nito ang address ng mga magulang ko.
Alam nito kung saan gaganapin ang kasal namin.
At may litrato ko.
“Sinabi niyang kung hindi ko sasabihin kung nasaan si Papa, pupuntahan ka niya.”
Napahawak ako sa bench.
“Diyos ko.”
“Hindi ko alam kung nasaan si Papa.”
“So bakit hindi ka pumunta sa police?”
“Pumunta ako.”
Napatingin ako.
“Ano?”
“Hindi ko lang sinabi sa iyo.”
May kaibigan pala ang tiyahin niya na nagtatrabaho sa federal investigation noon.
Dahil may iba pang kaso laban sa grupo ng ama niya, kinausap si Derek.
Sinabi raw sa kanya na seryoso ang banta.
At habang sinusubukan nilang tukuyin kung sino ang sumusunod sa kanya, kailangan niyang umalis.
“Pero pwede mo akong sinabihan.”
“I know.”
“Isang linya, Derek.”
Namasa ang mga mata ko.
“Sabihin mong buhay ka. Sabihin mong hindi ako ang dahilan.”
“Gusto ko.”
“Pero hindi mo ginawa.”
Umiyak siya.
“At iyon ang pinakaduwag na ginawa ko sa buhay ko.”
Hindi ko inaasahan ang sagot.
Walang dahilan ang makapagbabalik ng limampung taon.
“Akala ko kapag sinabi kong may problema, susundan mo ako.”
“Tama ka.”
“Exactly.”
Umiling ako.
“Huwag mong gawing romantiko. Wala kang karapatang magdesisyon para sa akin.”
Tumigil siya.
Tumango.
“Tama ka.”
Hindi niya ipinagtanggol ang sarili niya.
Mas lalo akong nasaktan.
Sinabi niyang inilipat siya sa ibang estado.
Ilang buwan lang daw dapat.
Pero habang nagpapatuloy ang imbestigasyon, natagpuan ang ama niya.
Patay na.
At kasabay noon, nadiskubre nilang mas malaki ang grupong kinasangkutan nito kaysa sa inaakala.
Tumagal ang kaso.
Pagkatapos, nang sa wakas ay ligtas na siyang bumalik—
isang taon at pitong buwan na ang lumipas.
“Bumalik ka?”
“Oo.”
“Hindi kita nakita.”
“Pumunta ako sa bahay ninyo.”
Nanlamig ako.
“Kailan?”
“November 18.”
Alam ko agad ang petsa.
Araw bago ang engagement party ko kay Richard.
“Si Papa ang nakausap mo?”
Tumango siya.
Napatakip ako sa bibig.
Patay na ang mga magulang ko.
Wala na akong matatanong.
“Ano'ng sinabi niya?”
“Sinabi niyang muntik ka nang masira dahil sa akin.”
Napapikit ako.
Totoo iyon.
“Sinabi niyang nakabangon ka na. May mabuting lalaking nagmamahal sa iyo. At kung may natitira akong pagmamahal sa iyo, huwag na kitang guluhin.”
“Then you left?”
“Oo.”
“Again?”
“Oo.”
Napailing ako.
“Diyos ko, Derek.”
“I thought I was doing the right thing.”
“Lahat kayo nagdesisyon para sa akin.”
Natahimik siya.
“Papa. Ikaw. Lahat.”
“I know.”
“Hindi, hindi mo alam.”
Tumulo ang luha ko.
“Limampung taon kong inisip na hindi ako sapat.”
“Maggie—”
“Akala ko may mali sa akin.”
“Wala.”
“Pero hindi ko alam iyon!”
Napayuko siya.
“I know.”
Tahimik kami nang matagal.
Naririnig ko ang tawanan ng mga apo ko.
Pagkatapos ay tinanong ko ang isang bagay na bigla kong naisip.
“Bakit ngayon?”
Hindi siya sumagot agad.
“May sakit ka ba?”
Umiling siya.
“Hindi iyon ang dahilan.”
“Then ano?”
May inilabas siyang maliit na kahon.
Sa loob ay mga sulat.
Marami.
Nakatali sa kupas na laso.
“Ano ito?”
“Mga sulat ko sa iyo.”
Napatitig ako.
“Hindi ko ipinadala.”
“Bakit?”
“Dahil duwag ako.”
May sulat bawat taon.
Minsan dalawa.
Noong araw sana ng kasal namin.
Noong unang Pasko matapos siyang mawala.
Noong nalaman niyang nagpakasal ako.
Noong namatay ang nanay niya.
Noong naging ama siya.
Napatingin ako.
“May anak ka?”
“Oo.”
“May asawa?”
“Meron noon. Namatay siya labing-isang taon na ang nakalipas.”
Hindi ko alam kung bakit nakaramdam ako ng ginhawa nang malaman kong nagkaroon siya ng buhay.
Siguro dahil ayokong isipin na ginugol niya ang limampung taon sa paghihintay sa akin.
Hindi iyon pag-ibig.
Parusa iyon.
“Bakit mo dinala ang mga sulat?”
“Dahil may natagpuan ang anak ko.”
May inilabas siyang pangatlong litrato.
Isang batang babae.
Mga tatlumpu siguro.
“Anak mong babae?”
“Anna.”
Ngumiti siya.
“Mahilig maghukay ng family history.”
Natawa ako nang mahina.
“Delikadong hobby sa pamilya mo.”
Napangiti rin siya.
“Oo.”
May natagpuan pala si Anna sa mga lumang dokumento ng lola niya.
Isang kahon na hindi alam ni Derek na umiiral.
Nasa loob ang mga sulat ko.
Mga sulat na ipinadala ko sa kanya matapos siyang mawala.
Nakatago.
Hindi naipadala sa kanya.
Naramdaman kong huminto ang mundo.
“Ano?”
“May tatlumpu't dalawang sulat mula sa iyo.”
Hindi ako makahinga.
“Sinulatan kita nang halos tatlong taon.”
“I know now.”
“Sinabi mo bang wala kang natanggap?”
“Wala kahit isa.”
Napapikit ako.
Ang ina niya.
Itinago rin pala nito ang mga sulat ko.
May kasama pang sulat mula rito kay Derek na hindi kailanman naibigay.
Sa sulat, humihingi ito ng tawad.
Natakot daw siyang bumalik ang anak sa akin at malagay kaming lahat sa panganib.
Pagkatapos, nang mawala ang panganib, nahihiya na itong aminin ang ginawa.
Kaya nanahimik.
Isa na namang taong nagdesisyon para sa amin.
“May isa pa.”
sabi ni Derek.
Napatawa ako nang walang saya.
“May ilan pa ba?”
“Isa.”
May inilabas siyang maliit na papel.
Hindi ko agad nakilala.
Then I saw my father's handwriting.
Derek,
Kung talagang mahal mo ang anak ko, hayaan mo siyang magkaroon ng buhay na hindi niya kailangang katakutan na mawawala ka ulit.
Napatakip ako sa bibig.
“Papa…”
“Tinago ko iyon.”
sabi ni Derek.
“Akala ko tama siya.”
“Hindi.”
“I know that now.”
“No.”
Tumingin ako sa kanya.
“Hindi mali si Papa dahil gusto niya akong protektahan. Mali siya dahil hindi niya ako tinanong.”
Tumango si Derek.
“At mali rin ako.”
“Oo.”
Hindi ko siya pinatawad noong araw na iyon.
Ayokong magsinungaling tungkol doon.
Hindi ako tumakbo sa mga bisig niya.
Hindi bumalik ang dalawampu't limang taong gulang kong puso dahil lang umupo sa tabi ko ang matandang bersyon ng lalaking minahal ko.
Ang limampung taon ay limampung taon.
At minahal ko si Richard.
Totoo ang buhay namin.
Hindi second choice ang asawa ko.
Hindi pagkakamali ang mga anak namin.
Hindi ko babawasan ang tatlumpu't walong taon naming pagsasama para gawing mas romantiko ang pagkawala ni Derek.
Pero kinuha ko ang kahon ng mga sulat.
At bago siya umalis, tinanong ko:
“Bakit mo alam na nandito ako?”
Ngumiti siya.
“Anna.”
“Stalker ang anak mo?”
“Genealogy researcher daw.”
“Stalker.”
“Medyo.”
Napatawa ako.
Unang beses kong tumawa kasama siya matapos ang halos limampung taon.
Bago siya umalis, sinabi ko:
“Derek.”
Lumingon siya.
“Coffee.”
“Ano?”
“Pwede tayong magkape.”
Hindi siya agad ngumiti.
Parang natatakot siyang mali ang narinig niya.
“Coffee?”
“Coffee lang.”
Tumango siya.
“I'd like that.”
“Bukas. Alas-diyes.”
“Darating ako.”
“Dapat lang.”
Kinabukasan, alas-nuwebe kuwarenta'y lima pa lang, nandoon na siya.
Napangiti ako.
“Fifteen minutes early?”
“May history ako ng hindi pagdating.”
“Bad joke.”
“I know.”
Pero natawa ako.
Nagsimula kami roon.
Hindi bilang magkasintahan.
Bilang dalawang matandang taong may limampung taon ng mga tanong.
Binasa namin ang mga sulat.
Isa-isa.
Minsan galit ako.
Minsan umiiyak siya.
Minsan tumatawa kami sa mga bagay na akala naming napakahalaga noong dalawampu't lima kami.
Nakilala ko si Anna.
Nakilala niya ang mga anak ko.
Noong una, nag-alala ang anak kong babae.
“Mom, hindi mo naman nakakalimutan si Dad, di ba?”
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Hindi kailanman.”
“Then ano si Derek?”
Napaisip ako.
“Isang bahagi ng buhay ko na hindi natapos nang maayos.”
At sapat na iyon noon.
Lumipas ang isang taon.
Nagkaroon ng birthday ang apo kong si Ellie.
Dumating si Derek na may dalang regalo at isang napakalaking stuffed bear na halos hindi magkasya sa pinto.
“Bakit ganyan kalaki?”
tanong ko.
“Hindi ako marunong bumili para sa seven-year-old.”
“May anak ka.”
“Thirty-six na siya.”
“Derek.”
“Okay, panic purchase.”
Napailing ako.
Pero napansin kong komportable na siyang kasama ng pamilya ko.
Hindi bilang kapalit ni Richard.
Walang makakapalit sa kanya.
May sariling lugar si Derek.
At iyon ang mahalaga.
Makalipas ang halos dalawang taon mula nang magkita kami sa park, bumalik kami sa parehong bench.
Parehong lugar.
Mas malamig lang.
Magkatabi kaming nakaupo habang naglalaro ang mga apo ko.
“Maggie?”
“Ano?”
“May isa pa akong kailangang sabihin.”
Napalingon ako agad.
“Kapag may inilabas ka na namang lumang dokumento, aalis ako.”
Tumawa siya.
“Wala.”
“Good.”
Tahimik siya sandali.
“Minahal kita noon.”
Alam ko na iyon.
“At sa tingin ko, may bahagi sa akin na hindi tumigil.”
Hindi ako sumagot.
“Pero hindi ko hinihinging ibalik mo yung buhay na nawala.”
Tumingin siya sa mga kamay niya.
“Gusto ko lang malaman mo na hindi kita iniwan dahil hindi kita mahal.”
Matagal akong nakatingin sa kanya.
“Alam ko na.”
At iyon pala ang pangungusap na hinihintay ng dalawampu't limang taong gulang kong sarili sa loob ng halos limampung taon.
Hindi “pakasalan mo ako.”
Hindi “magsimula tayo ulit.”
Kundi—
hindi kita iniwan dahil hindi kita mahal.
Hinawakan ko ang kamay niya.
Matanda na ang kamay niya.
May mga ugat.
May arthritis.
Hindi na iyon ang kamay ng lalaking minsang humawak sa akin habang gumagawa kami ng wedding guest list.
At hindi na rin ako ang babaeng iyon.
Mabuti iyon.
Dahil hindi namin sinubukang ibalik ang nakaraan.
Gumawa kami ng bago.
Makalipas ang anim na buwan, tinanong niya kung gusto kong sumama sa kanya sa isang maliit na coastal town na lagi raw niyang gustong puntahan.
Sumama ako.
Pagkatapos ay may isa pang biyahe.
Pagkatapos ay Sunday dinner.
Pagkatapos ay naging normal nang may dalawang tasa ng kape sa porch ko tuwing umaga.
Hindi kami nagpakasal.
Hindi namin kailangan.
Isang araw, nakita ng apo kong si Max ang lumang litrato namin ni Derek noong college.
“Grandma, boyfriend mo siya?”
Napatingin ako kay Derek.
Natawa siya.
“Mahabang kuwento.”
“Boyfriend mo ba?”
ulit ni Max.
Sinagot ko:
“Dati.”
“Ngayon?”
Nagkatinginan kami.
Then I smiled.
“Ngayon, siya yung lalaking natutong huwag nang mawala nang walang paalam.”
Tumawa si Derek.
At iyon na siguro ang pinakamalapit naming pangalan para sa kung ano kami.
Hindi second chance sa parehong pag-ibig.
Dahil hindi na kami parehong tao.
Isa iyong bagong pagkakataon para sa dalawang taong minsang nawalan ng karapatang pumili dahil napakaraming tao ang gumawa ng desisyon para sa kanila.
Limampung taon akong nagtanong kung bakit ako iniwan.
Akala ko kailangan ko ng malaking sagot.
May ibang babae.
May lihim na pamilya.
May kasalanan akong hindi ko alam.
Ang totoo, mas malungkot.
Dalawang batang taong nagmahalan ang napalibutan ng mga matatandang kumbinsidong alam nila kung ano ang pinakamabuti.
At pagkatapos, dahil sa takot at katahimikan, lumipas ang halos buong buhay.
Hindi ko mababawi iyon.
Ayoko rin.
Dahil kung iba ang nangyari, maaaring wala ang asawa kong minahal ko nang tatlumpu't walong taon.
Wala ang mga anak ko.
Wala ang mga apo kong pinapanood kong tumakbo sa park.
Hindi ko ipagpapalit ang buhay na iyon.
Pero minsan, kapag magkatabi kami ni Derek sa parehong bench kung saan niya ako muling natagpuan, naiisip ko ang dalawampu't limang taong gulang kong sarili.
Yung babaeng ilang taon naghintay sa mailbox.
Yung babaeng inakalang hindi siya sapat.
Kung makakausap ko siya ngayon, isa lang ang sasabihin ko:
Hindi ka niya kinalimutan.
Hindi ka kulang.
At balang araw, kahit huli na para maibalik ang buhay na pinlano ninyo, darating pa rin ang sagot.
Minsan kasi, ang closure ay hindi pagtatapos.
May you like
Minsan, isa itong matandang lalaking umuupo sa tabi mo makalipas ang halos limampung taon—
at sa wakas ay binibigyan ka ng katotohanang matagal nang ipinagkait sa inyong dalawa.
