AKALA NG ASAWA KO HINDI KO SIYA KAYANG IWAN—KAYA DINALA NIYA ANG DATING MINAMAHAL SA FAMILY GALA, HINDI ALAM NA MAY TICKET NA AKO PALAYO
AKALA NG ASAWA KO HINDI KO SIYA KAYANG IWAN—KAYA DINALA NIYA ANG DATING MINAMAHAL SA FAMILY GALA, HINDI ALAM NA MAY TICKET NA AKO PALAYO
Napahawak ako sa tiyan ko.
Sampung linggo.
May maliit na buhay sa loob ko.
Tatlong oras pa lamang ang nakalipas nang makita ko sa monitor ng doktor ang munting tibok ng puso ng anak namin.
Umiyak pa ako noon sa tuwa.
Habang pauwi, paulit-ulit kong iniisip kung paano ko sasabihin kay Gabriel.
Baka yakapin niya ako.
Baka sa wakas makita ko sa mga mata niya ang pagmamahal na tatlong taon kong hinihintay.
Baka ito na ang magiging simula namin.
Pero ngayon, nakatayo ako sa harap ng laptop niya habang binabasa ang mga salitang hindi ko kailanman inakalang kayang isulat ng sarili kong asawa.
Pampalipas-oras.
Boring na asawa.
Hindi ako aalis dahil baliw na baliw ako sa kanya.
At sa susunod na linggo, sisimulan na niya ang papeles para tapusin ang kasal namin.
Hindi ako agad umiyak.
Iyon ang pinakanakakatakot.
Parang may kung anong namatay sa loob ko bago pa makarating ang sakit.
Kinuha ko ang telepono ko.
Kinunan ko ng malinaw na litrato ang mga mensaheng nasa screen.
Hindi ko binura ang kahit ano.
Hindi ko rin sinagot si Valerie gamit ang account niya.
Isinara ko lang ang laptop.
Pagkatapos ay umakyat ako sa kuwarto namin.
Binuksan ko ang maliit na kahon na inihanda ko sana para sa kanya.
Nasa loob ang pregnancy test.
Isang pares ng puting medyas para sa sanggol.
At ang ultrasound photo.
Sa takip, isinulat ko pa:
“Hello, Daddy. See you in seven months.”
Tinitigan ko iyon nang matagal.
Pagkatapos ay pinunit ko ang maliit na note.
Hindi ang ultrasound.
Hindi kasalanan ng anak ko ang ginawa ng ama niya.
Umupo ako sa gilid ng kama.
At saka ako umiyak.
Tahimik.
Walang sigaw.
Walang binasag.
Walang eksena.
Tatlong taon akong umasa.
Tatlong taon akong nag-adjust.
Kapag hindi umuuwi si Gabriel para sa dinner, iniinit ko ulit ang pagkain.
Kapag nakakalimutan niya ang anniversary namin, sinasabi kong naiintindihan ko dahil marami siyang trabaho.
Kapag pinapahiya ako ni Doña Esmeralda sa harap ng mga kaibigan niya dahil hindi raw ako “sapat na elegante” para sa pamilya nila, ngumingiti ako.
Kapag ikinukumpara niya ako kay Valerie, nananahimik ako.
“Si Valerie, marunong makipag-usap sa mga diplomat.”
“Si Valerie, marunong pumili ng tamang damit.”
“Si Valerie, may sariling pangalan bago pa niya nakilala si Gabriel.”
At ako?
Unti-unti kong binawasan ang sarili ko para magkasya sa buhay ng asawa ko.
Iniwan ko ang trabaho ko sa architectural restoration firm matapos ang kasal dahil sinabi ni Gabriel na hindi ko na kailangang magtrabaho.
Hindi ko napansin na sa bawat bagay na isinusuko ko, lalo niyang pinaniniwalaang wala akong buhay na babalikan kapag iniwan ko siya.
Mali siya.
May buhay ako bago siya.
At sa gabing iyon, nagdesisyon akong hahanapin ko ulit iyon.
Tinawagan ko ang isang taong halos dalawang taon ko nang hindi nakakausap nang maayos.
Ang ninang kong si Celeste.
Siya ang matalik na kaibigan ng yumao kong ina.
Nakatira siya sa Barcelona at may maliit na architectural conservation studio.
“Samantha?”
Nagulat siya.
“Ninang.”
“Ano'ng nangyari?”
Doon lang muling bumagsak ang boses ko.
“Kailangan ko ng lugar na mapupuntahan.”
Hindi niya ako tinanong kung bakit agad.
“Gaano katagal?”
“Hindi ko alam.”
“Mag-isa ka?”
Napahawak ako sa tiyan ko.
“Hindi.”
Natahimik siya.
“Samantha?”
“Buntis ako.”
“Oh, anak…”
“Pero ayokong sabihin muna kay Gabriel.”
Mas mahaba ang katahimikan.
Pagkatapos ay mahinahon niyang sinabi:
“Bago ka bumili ng ticket, kumuha ka muna ng sarili mong abogado.”
Iyon ang unang matalinong payo na narinig ko sa araw na iyon.
Kinabukasan, habang nasa opisina si Gabriel, nakipagkita ako sa isang independent family lawyer.
Hindi abogado ng pamilya niya.
Hindi abogado ng kumpanya.
Sarili kong abogado.
Ipinaliwanag ko ang marriage namin.
Ang mga mensahe.
Ang pagbubuntis.
Ang balak kong umalis.
At ang isang bagay na hindi alam ni Gabriel.
Hindi ako mahirap nang pakasalan niya ako.
Hindi lang ako galing sa pamilyang kasingyaman ng kanila.
Nang mamatay si Mama, may iniwan siyang maliit na trust sa akin.
Hindi bilyon.
Hindi milyon-milyong kayang makipagsabayan sa pamilya ni Gabriel.
Pero sapat para makapagsimula ako ulit.
At higit sa lahat, hindi iyon pera ni Gabriel.
Ipinaliwanag sa akin ng abogado kung ano ang dapat at hindi ko dapat gawin.
Hindi ako basta pwedeng magtago ng marital assets.
Hindi ako dapat maglipat ng perang hindi akin.
Hindi rin dapat gamitin ang pagbubuntis bilang sandata.
Kung aalis ako, kailangan kong gawin nang maayos.
May dokumento.
May sariling pera.
May malinaw na address.
May legal na payo tungkol sa pagbubuntis at sa magiging karapatan at responsibilidad naming dalawa bilang mga magulang.
Paglabas ko ng opisina niya, bumili ako ng ticket.
Barcelona.
Apat na araw pagkatapos ng gala.
Hindi ko balak sirain ang buhay ni Gabriel.
Ang gusto ko lang ay kunin pabalik ang sarili kong buhay.
Pero hindi pa alam ni Gabriel iyon.
At lalo siyang naging kampante.
Dalawang araw bago ang gala, umuwi siya nang masaya.
May dala siyang malaking garment bag.
“Para sa'yo.”
Binuksan ko.
Isang mamahaling gown.
Silver.
Maganda.
Pero hindi ko kulay.
“Thank you.”
“Isuot mo sa birthday ni Mama.”
Tumango ako.
“May special guest tayo.”
Alam ko kung sino.
“Talaga?”
“Oo.”
Ngumiti siya.
May excitement sa mukha niya na matagal ko nang hindi nakitang nakalaan para sa akin.
“Someone important.”
Gusto kong itanong:
Mas mahalaga kaysa sa asawa mo?
Pero hindi ko ginawa.
Sa halip, ngumiti ako.
“Sige.”
Nang gabing iyon, habang naliligo siya, inilagay ko sa maliit na maleta ang passport ko.
Mga dokumento.
Ilang damit.
Mga litrato ni Mama.
Laptop ko.
At ultrasound.
Iyon lang.
Hindi ko kinuha ang alahas na regalo ng pamilya niya.
Hindi ko kinuha ang mga bagay na maaaring pagtalunan.
Ayokong bigyan siya ng pagkakataong tawagin akong magnanakaw kapag siya na ang nawalan ng kontrol.
Dumating ang gabi ng gala.
Punô ng ilaw ang mansion ni Doña Esmeralda.
May orchestra sa garden.
Mahigit dalawang daang bisita.
Mga negosyante.
Politiko.
Kaibigan ng pamilya.
Mga taong ilang taon akong pinagmamasdan na parang dekorasyong idinagdag sa apelyido ni Gabriel.
Suot ko ang silver gown.
Pero may isang bagay akong ginawa na hindi pinili ni Gabriel.
Isinuot ko ang lumang pearl earrings ni Mama.
Bago ako bumaba ng kotse, hinawakan ko ang tiyan ko.
“Isang gabi lang.”
bulong ko sa anak ko.
“Pagkatapos nito, tayo naman.”
Sa unang oras, normal ang lahat.
Binati ko ang mga bisita.
Tinulungan ko si Doña Esmeralda.
Ngumiti ako sa litrato.
Pagkatapos, bandang alas-nuwebe, tumigil ang mga bulungan.
Napalingon ang mga tao sa entrance.
At dumating si Valerie.
Matangkad.
Napakaganda.
Nakasuot ng pulang gown.
Kasunod niya si Gabriel.
Hindi.
Hindi kasunod.
Magkahawak sila ng kamay.
Sa harap ng lahat.
May ilang bisitang napatingin sa akin.
May ilan namang umiwas agad.
Si Doña Esmeralda?
Ngumiti.
Doon ko nalaman na alam niya.
Hindi ito biglaang kabastusan ni Gabriel.
Pinagplanuhan nila.
Lumapit silang tatlo sa gitna ng ballroom.
Kinuha ni Gabriel ang microphone.
“Sana masaya kayong lahat ngayong gabi.”
Hindi ako gumalaw.
“May isang taong gusto kong muling ipakilala sa pamilya.”
Hinawakan niya ang kamay ni Valerie.
“Marami sa inyo ang nakakakilala kay Valerie.”
May mahinang palakpakan.
“Matagal siyang naging mahalagang bahagi ng buhay namin.”
Nakita kong namumula sa tuwa si Doña Esmeralda.
At saka tumingin sa akin si Gabriel.
Hindi nahihiya.
Hindi nag-aalala.
Parang hinihintay niyang ngumiti ako at lunukin na naman ang lahat.
Lumapit sa akin si Valerie.
“Samantha.”
Ngumiti siya.
“Matagal na.”
“Oo.”
Tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa.
“Maganda ka.”
“Salamat.”
“Gabriel told me you've been very understanding.”
Doon ako napangiti.
“Talaga?”
Bahagyang nagbago ang mukha niya.
Lumapit si Gabriel.
“Samantha, mamaya tayo mag-usap.”
“Ano'ng pag-uusapan natin?”
“Hindi rito.”
“Bakit?”
Nagsimula nang tumingin ang mga tao.
Humigpit ang panga niya.
“Huwag kang gumawa ng eksena.”
Halos natawa ako.
Iyon pala ang tingin niya sa akin.
Isang babaeng kailangan lang sabihang huwag gumawa ng eksena at susunod na.
“Wala akong balak.”
Nakahinga siya nang maluwag.
“Good.”
At tumalikod siya.
Iyon ang sandaling tuluyang nawala ang huling piraso ng pagmamahal ko sa kanya.
Hindi dahil may ibang babae siya.
Kundi dahil sigurado siyang wala akong dignidad na ipagtatanggol.
Makalipas ang isang oras, oras na para sa toast ni Doña Esmeralda.
Nagpasalamat siya sa mga bisita.
Pagkatapos ay sinabi niyang may “bagong simula” raw para sa pamilya.
Tumingin siya kay Valerie.
Palakpakan.
Nakatayo ako sa gilid.
At doon lumapit sa akin ang matandang si Don Rafael.
Dating business partner ng ama ni Gabriel.
“Samantha.”
“Opo?”
“Okay ka lang?”
Napatingin ako sa kanya.
Sa buong gabing iyon, siya ang unang nagtanong.
Hindi kung ano ang nangyayari.
Hindi kung bakit bumalik si Valerie.
Kung okay ba ako.
“Opo.”
Hindi ako magaling magsinungaling.
Tiningnan niya ako.
“Hindi mo kailangang sumagot kung ayaw mo.”
Napalunok ako.
“Salamat.”
Pagkatapos ng toast, lumapit si Gabriel.
“See? Walang problema.”
Tiningnan ko siya.
“Wala.”
“Alam kong maiintindihan mo.”
“Talaga?”
“Kilalang-kilala kita.”
Iyon ang pinakanakakatawang sinabi niya buong gabi.
“Kailan mo sasabihin sa akin?”
tanong ko.
“Ano?”
“Na gusto mong tapusin ang marriage natin.”
Nawala ang kulay sa mukha niya.
Sa unang pagkakataon.
“Samantha—”
“Relax.”
Mahina ang boses ko.
“Hindi ako sisigaw.”
Tumingin siya sa paligid.
“Paano mo nalaman?”
“Hindi mahalaga.”
“Binuksan mo ang laptop ko?”
Hindi ako sumagot.
“Private messages iyon.”
“Mas nag-aalala ka roon?”
“Hindi iyon ang ibig kong sabihin.”
“Pampalipas-oras?”
Napahinto siya.
“Boring na asawa?”
“Samantha.”
“Hinding-hindi ako aalis dahil baliw na baliw ako sa'yo?”
“Galit lang ako noong isinulat ko iyon.”
“Kay sino?”
Wala siyang sagot.
“Dahil parang ako ang ininsulto mo.”
Lumapit siya.
“Makinig ka. Complicated ito.”
“Hindi.”
Umiling ako.
“Ngayon lang naging simple.”
“Let's talk at home.”
“Hindi na tayo sabay uuwi.”
Doon siya natigilan.
“Ano?”
“May kinuha akong kuwarto sa hotel.”
“Samantha, tigilan mo nga ako.”
“Hindi ako nagbibiro.”
“Then umuwi ka bukas.”
“Hindi rin.”
Nagsimula nang tumaas ang boses niya.
“Saan ka pupunta?”
“Hindi mo kailangang malaman ngayong gabi.”
“I'm your husband.”
“Sa ngayon.”
Parang sinampal ko siya.
“Hindi mo ako kayang iwan.”
Mahina niya iyong sinabi.
Pero narinig ko.
At ngumiti ako.
Hindi masaya.
Malungkot.
“Alam ko.”
“Ano?”
“Iyan din ang akala mo.”
Lumapit si Doña Esmeralda.
“Ano'ng kaguluhan ito?”
“Wala, Mama,” sabi ni Gabriel.
Tumingin siya sa akin.
“May tantrum lang si Samantha.”
Doon ako tumawa.
Hindi malakas.
Pero sapat para mapatingin silang dalawa.
“Tatlong taon.”
sabi ko.
“Ano?”
“Tatlong taon akong nanahimik para hindi mapahiya ang pamilya n'yo.”
Tumingin ako kay Doña Esmeralda.
“Kapag tinatawag n'yo akong walang class.”
Kay Gabriel.
“Kapag nakakalimutan mo akong hintayin sa dinner.”
Muli kay Doña Esmeralda.
“Kapag ikinukumpara n'yo ako kay Valerie.”
Huminga ako.
“Hindi iyon kawalan ng tapang.”
Tahimik silang dalawa.
“Pagmamahal iyon.”
Napatingin ako kay Gabriel.
“At naubos na.”
Iniwan ko sila roon.
Walang pagbubunyag ng pregnancy.
Walang basong ibinato.
Walang microphone speech.
Walang dramatic na pagsira sa gala.
Hindi nila iyon makukuha sa akin.
Pagdating ko sa hotel, saka ako umiyak.
At kinaumagahan, may dalawampu't siyam na missed calls ako.
Labing-anim kay Gabriel.
Walo kay Doña Esmeralda.
Tatlo kay Valerie.
Dalawa sa secretary ni Gabriel.
Hindi ko sinagot kahit isa.
Ang sinagot ko ay tawag ng abogado ko.
“Handa ka?”
“Oo.”
Sinimulan namin ang legal na proseso.
Doon nagsimulang mabasag ang tunay na mundong itinayo ni Gabriel.
Hindi dahil sinira ko ang kumpanya niya.
Hindi dahil ninakaw ko ang pera niya.
At hindi dahil may lihim akong pagmamay-ari sa negosyo niya.
Mas simple.
Sa loob ng tatlong taon, ako pala ang tahimik na gumagawa ng napakaraming bagay na hindi niya napapansin.
Ako ang may relasyon sa ilang charitable foundations ng pamilya.
Ako ang nagpapanatili ng maayos na ugnayan sa maraming asawa ng business partners nila.
Ako ang nag-aayos ng social obligations na akala niya kusang nangyayari.
Ako ang nagbabasa ng briefing bago ang gala at nagpapaalala kung sino ang kailangang kausapin.
Ako ang humihingi ng paumanhin kapag nahuhuli siya.
Ako ang gumagawa ng tahimik na trabaho para magmukhang maayos ang buhay niya.
Nang umalis ako, hindi bumagsak ang empire.
Pero naramdaman niya ang pagkawala ko.
May meetings na hindi niya alam na na-reschedule.
May invitations na hindi na ako ang sumasagot.
May foundation board na direkta nang kumokontak sa opisina niya.
May mga taong nagsimulang magtanong kung bakit wala ang asawa niya.
At higit sa lahat—
hindi na ako ang sumasalo sa mga kahihinatnan ng ugali niya.
Pagkaraan ng tatlong araw, lumipad ako papuntang Barcelona.
Bago sumakay ng eroplano, ipinadala ko kay Gabriel ang tanging mensaheng kailangan niya.
“Ang abogado ko na ang kakausap sa abogado mo. Huwag kang pumunta sa hotel o sa airport. Kailangan ko ng distansiya.”
Hindi ko sinabi ang tungkol sa baby.
Hindi pa.
Hindi dahil gusto kong ipagkait ang anak niya.
Kundi dahil gusto kong sabihin iyon sa ligtas at maayos na paraan, pagkatapos kong makakuha ng legal at medikal na payo.
Pagdating ko sa Barcelona, sinalubong ako ni Ninang Celeste.
Nang makita niya ako, wala siyang sinabi.
Niyakap lang niya ako.
Doon ako umiyak na parang batang nawala.
Sa unang dalawang linggo, natutulog lang ako.
Kumakain.
Naglalakad.
Pumupunta sa doktor.
At sinusubukang maalala kung sino si Samantha bago naging Mrs. Gabriel Villareal.
Pagkatapos ay isang umaga, inilapag ni Ninang ang isang lumang architectural drawing sa harap ko.
“Ano ito?”
“Restoration project.”
“Ninang…”
“Hindi kita pinapapasok sa trabaho.”
Ngumiti siya.
“Tinatanong lang kita kung ano ang mali sa drawing.”
Tiningnan ko.
Makalipas ang sampung minuto, nakalimutan kong wasak ang marriage ko.
May lapis ako sa kamay.
May notes.
May opinion.
May utak pala ako na matagal kong hindi ginagamit.
Nang matapos ako, nakangiti si Ninang.
“Ayan.”
“Ano?”
“Ikaw.”
Napaluha ako.
Isang buwan matapos akong umalis, sinabi ko kay Gabriel ang tungkol sa pagbubuntis.
Sa pamamagitan muna ng abogado, pagkatapos ay sa isang maikling tawag na napagkasunduan naming gawin.
Hindi ko gustong malaman niya mula sa ibang tao.
Nang marinig niya, halos hindi siya nakapagsalita.
“Buntis ka?”
“Oo.”
“Gaano na katagal?”
“Alam ko na bago ang gala.”
Tahimik.
“Alam mo?”
“Oo.”
“Samantha…”
Narinig kong nagbago ang paghinga niya.
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Pupunta ako sa bahay noon para sabihin sa'yo.”
Natahimik siya.
“Then nakita ko ang messages.”
Mahabang katahimikan.
“Baby ko rin iyan.”
“Oo.”
Hindi ko itinanggi.
“At hindi ko gagamitin ang anak natin para parusahan ka.”
Napahikbi siya.
“Umuwi ka.”
“Hindi.”
“Please.”
“Hindi.”
“Iniwan ko na si Valerie.”
Napapikit ako.
Wala akong naramdaman.
Iyon ang nakakagulat.
“Hindi iyon ang dahilan kung bakit ako umalis.”
“Ano?”
“Umalis ako dahil sa'yo.”
Tahimik.
“Kung mawala si Valerie bukas, ikaw pa rin ang lalaking kayang tawaging pampalipas-oras ang asawa niya.”
“Samantha, galit lang—”
“At ikaw pa rin ang lalaking nagdala sa kanya sa family gala habang nakatayo ang asawa niya roon.”
Wala siyang sagot.
“Hindi ko kailangan na piliin mo ako ngayon dahil buntis ako.”
Hinawakan ko ang tiyan ko.
“Kailangan kong piliin ang sarili ko dahil magiging nanay ako.”
Iyon ang huling personal naming pag-uusap sa loob ng maraming buwan.
Hindi naging madali ang lahat.
Kinailangan naming ayusin ang legal na usapin tungkol sa marriage.
Tirahan.
Pananalapi.
At kalaunan, mga plano para sa magiging anak namin.
Hindi ko itinago ang bata.
Hindi rin ako bumalik dahil lang ama siya.
Parehong pwedeng totoo iyon.
May karapatan siyang magkaroon ng responsableng papel bilang ama kung pinapayagan at naaayos iyon ng batas at ng kaligtasan ng bata.
At may karapatan akong hindi na maging asawa niya.
Makalipas ang limang buwan, nanganak ako ng isang batang lalaki.
Pinangalanan ko siyang Mateo.
Nandoon si Ninang Celeste.
At ilang araw pagkatapos, sa napagkasunduang paraan, nakita ni Gabriel ang anak niya.
Hindi dramatic ang pagkikita.
Hindi ako tumakbo pabalik sa mga bisig niya.
Hindi rin niya ako niluhuran.
Umupo lang siya sa tabi ng bassinet.
Tinitigan si Mateo.
At umiyak.
“Kamukha mo.”
sabi niya.
“Bata pa. Magbabago pa mukha niyan.”
Napatawa siya nang kaunti.
Pagkatapos ay tumingin sa akin.
“Sinira ko lahat.”
Hindi ako sumagot.
“Akala ko lagi kang nandiyan.”
Doon ako tumingin sa kanya.
“Iyon ang problema.”
Tumango siya.
“Alam ko.”
“Hindi mo ako minahal. Naging kampante ka lang sa pagmamahal ko.”
Napayuko siya.
Hindi ko kailangan ng sagot.
Pagkaraan ng isang taon, tapos na ang marriage namin sa paraang pinahintulutan ng legal na proseso sa aming sitwasyon.
Si Gabriel ay nanatiling mayaman.
Hindi ko kinuha ang kumpanya niya.
Hindi ko winasak ang pangalan niya.
Hindi rin bumagsak ang negosyo nila dahil umalis ako.
Pero may nawala sa kanya na hindi kayang bilhin ng pera.
Ang katiyakang palagi akong naghihintay.
Si Doña Esmeralda, makalipas ang halos isang taon, humingi ng pagkakataong makita si Mateo.
Hindi ko agad pinayagan.
Hindi dahil gusto kong maghiganti.
Kundi dahil kailangan kong malaman kung kaya niyang igalang ang mga hangganan ko.
Sa una, hindi.
“Apelyido namin ang dala ng batang iyan.”
sabi niya minsan.
Sinagot ko siya:
“Pero hindi apelyido ang nagpapalaki sa kanya.”
Tatlong buwan kaming hindi nag-usap pagkatapos noon.
Nang bumalik siya, iba na ang tono.
“Pwede ko bang makita ang apo ko kung okay sa'yo?”
Iyon ang unang pagkakataong humingi siya.
Hindi nag-utos.
Kaya pumayag ako.
Unti-unti.
May malinaw na hangganan.
Si Valerie naman?
Hindi ko na sinubaybayan.
Narinig kong hindi sila nagkatuluyan ni Gabriel.
Pero wala na iyong halaga sa kuwento ko.
Dahil matagal bago ko naintindihan na hindi pala siya ang tunay kong kalaban.
Hindi ko kailangang talunin ang babaeng pinili ng asawa ko.
Kailangan ko lang tigilan ang pakikipaglaban para sa lalaking malinaw namang hindi ako pinipili.
Dalawang taon matapos ang gabing iyon, nakatayo ako sa isang lumang gusali sa Barcelona na tinutulungan naming ibalik sa dating ganda.
May helmet ako.
May plans sa kamay.
May tawag mula sa daycare ni Mateo dahil ayaw raw nitong matulog.
Pagkababa ko ng telepono, natawa ako.
Ito ang buhay ko.
Magulo.
Pagod.
Hindi perpekto.
Pero akin.
Sa drawer ng apartment ko, nandoon pa rin ang lumang ticket na binili ko apat na araw bago ako lumipad palayo.
Hindi ko itinago iyon bilang alaala ng araw na “dinurog ko ang buhay” ni Gabriel.
Dahil hindi ko iyon ginawa.
Mas mahalaga ang nangyari.
Sa loob ng tatlong taon, inakala niyang hindi ko kayang mabuhay nang wala siya.
At sa sobrang paniniwala niya roon, nakalimutan niyang ang taong laging nagpapatawad ay maaari ring mapagod.
Ang taong tahimik ay maaari ring magdesisyon.
At ang taong pinakamamahal ka ay maaari pa ring umalis kapag napagtanto niyang ang pananatili ay nangangahulugang tuluyan niyang mawawala ang sarili niya.
Hindi ko winasak ang buhay ni Gabriel.
Iniwan ko lang siyang mamuhay nang wala ang babaeng inakala niyang hinding-hindi magkakaroon ng lakas para umalis.
At ako?
Sumakay ako sa eroplanong iyon na buntis, takot, at wasak ang puso.
Pero hindi ako tumakas.
May you like
Sa unang pagkakataon matapos ang tatlong taon—
pauwi ako sa sarili ko.
