BAGO PUMANAW ANG ANAK KO, IBINIGAY NIYA ANG PUSO NIYA SA ISANG DALAGA—PERO ANG SULAT NIYANG INIWAN ANG NAGBUNYAG NG LIHIM NG YUMAONG ASAWA KO.
BAGO PUMANAW ANG ANAK KO, IBINIGAY NIYA ANG PUSO NIYA SA ISANG DALAGA—PERO ANG SULAT NIYANG INIWAN ANG NAGBUNYAG NG LIHIM NG YUMAONG ASAWA KO.
Ako si Teresa Villanueva, apatnapu't pitong taong gulang.
Apat na taon nang patay ang asawa kong si Gabriel nang mawala rin sa akin ang nag-iisa naming anak na si Nico.
Dalawampung taong gulang siya.
At bago siya tuluyang nawala, may isang hiling siya.
“Ma, kung may pwede pa silang gamitin sa katawan ko, donate natin.”
Ayokong pag-usapan iyon.
Ayokong marinig.
Dahil hangga't pinag-uusapan namin ang transplant at donation, parang tinatanggap kong may posibilidad na hindi ko siya maililigtas.
At hindi ako handang gawin iyon.
Isang taon bago siya namatay, malusog si Nico.
Mahilig mag-bike.
Nagba-basketball tuwing Sabado.
At kapag walang klase, inuubos ang laman ng refrigerator na parang may sampung taong nakatira sa bahay.
Hanggang isang umaga, habang nagtitimpla ako ng kape, may narinig akong malakas na kalabog.
Paglingon ko, nasa sahig siya.
“Nico!”
Gising siya pero litong-lito.
“Ma…”
Dinala namin siya sa ospital.
Tests.
Specialists.
Second opinions.
Hanggang dumating ang diagnosis.
Isang bihira at progresibong neurological disorder.
May genetic component na kailangang suriin nang mas malalim.
Hindi iyon sakit na kayang ayusin ng isang operasyon.
At habang lumilipas ang mga buwan, mas lumilinaw na hindi magiging maganda ang direksyon.
Hindi ako pumayag agad.
Naghanap ako ng ibang specialist.
Maynila.
Singapore consultation.
Research programs.
Ibinenta ko ang lumang sasakyan ko.
May ilang alahas akong minana kay Mama na isinangla ko.
“Ma.”
“Ano?”
“Stop.”
“Huwag mo akong utusan.”
“Hindi na kailangan ibenta lahat.”
“May kailangan pa tayong subukan.”
Hinawakan niya kamay ko.
“Ma.”
“Ano?”
“Pagod ka na.”
“Hindi.”
“Sinungaling.”
Natawa ako habang umiiyak.
“Ako nanay. Trabaho kong magsinungaling tungkol sa pagod.”
Ngumiti siya.
Pero pareho naming alam.
Nauubos na ang oras.
May dahilan kung bakit hindi ko kayang sumuko.
Siyam na taong gulang ako nang mamatay ang nakababatang kapatid kong si Paolo.
Bata rin siya.
May sakit.
Hindi ko naiintindihan noon ang medical details.
Ang naaalala ko lang, pagkatapos ng libing niya, parang namatay rin ang nanay namin.
Buhay siya.
Nagluluto.
Naglalaba.
Pinapapasok ako sa school.
Pero wala na yung dating Mama.
Hindi na niya ako niyayakap.
Hindi na siya pumupunta sa school programs.
Kapag tumatawa ako, minsan parang nasasaktan siyang marinig.
Lumaki akong may pangako sa sarili.
Kapag nagkaanak ako, hindi ko hahayaang lamunin ng grief ang lahat.
Hindi magiging invisible ang anak ko dahil sa sakit ko.
Hindi ko alam na darating ang araw na susubukan ng buhay kung kaya kong tuparin iyon.
Isang gabi, sinabi ni Nico:
“Ma, gusto kong maging organ donor.”
Umiling agad ako.
“No.”
“Hindi naman kailangan ngayon.”
“Then huwag natin pag-usapan ngayon.”
“Ma.”
“Nico.”
Ngumiti siya.
“Mana talaga ako sa'yo.”
“Bakit?”
“Pareho tayong matigas ulo.”
“Mana mo sa tatay mo yan.”
“Convenient. Patay na siya, hindi makakadepensa.”
Pareho kaming natawa.
Pagkatapos naging seryoso siya.
“Kung dumating sa point na pwede, gusto ko.”
Hindi ako sumagot.
“Hindi ibig sabihin sumusuko ako.”
“Tunog pagsuko.”
“Hindi.”
Hinawakan niya kamay ko.
“Ibig sabihin lang, kung hindi na ako makakauwi, baka may ibang makauwi dahil sa akin.”
Doon ako napaiyak.
Kalaunan, nang dumating ang pinakamahirap na mga araw, dumaan ang lahat sa transplant team at tamang donation process.
Hindi kami ang basta pumili kung sino ang makakatanggap.
Hindi rin ipinangako ng doktor na mapupunta sa partikular na tao ang puso niya.
May medical compatibility.
Urgency.
Allocation rules.
At napakaraming bagay na wala sa kamay namin.
Ang alam lang namin noon, kapag dumating ang oras at medically possible, gusto ni Nico na tumulong.
Nang pumanaw siya, pakiramdam ko walang tunog ang mundo.
May mga taong nagsasalita.
May pumipirma sa documents.
May yumayakap.
May umiiyak.
Pero parang nasa ilalim ako ng tubig.
Ilang araw pagkatapos, sinabi sa akin na naging posible ang donation.
Ang puso niya ay napunta sa isang labingwalong taong gulang na babae.
Hindi ko hiningi ang pangalan.
Hindi ko kaya.
Sapat nang malaman kong tumitibok pa iyon sa isang lugar.
Sa libing ni Nico, may babaeng lumapit sa akin.
Mga mid-forties.
Maputla.
Halatang ilang gabi ring hindi nakatulog.
“Mrs. Villanueva?”
Tumango ako.
“Ako po si Rebecca Santos.”
Hindi ko siya kilala.
Pagkatapos sinabi niya:
“Yung anak kong si Lily ang nakatanggap ng puso ni Nico.”
Parang biglang nawala ang hangin sa paligid.
Napahawak ako sa upuan.
“Anak mo?”
Tumango siya.
“I'm sorry na lumapit ako rito.”
“Hindi.”
Hindi ko alam ano ang dapat sabihin.
“Buhay siya?”
Napaluha si Rebecca.
“Opo.”
Doon ako umiyak.
Hindi ko siya niyakap.
Hindi ko pa kaya.
Pero hinawakan ko kamay niya.
“Good.”
May inilabas siyang envelope.
“May pinakiusap si Nico.”
Napatigil ako.
“Ano?”
“Ibigay ko raw ito sa inyo pagkatapos.”
Nakilala ko agad ang sulat-kamay.
Nico.
Nanginginig ang kamay ko habang binubuksan iyon.
Unang linya pa lang, nanlamig na ako.
“Ma, may kailangan kang malaman tungkol kay Lily.”
Napatingin ako kay Rebecca.
“Ano ito?”
“Basahin niyo po sa bahay.”
“Alam mo?”
Tahimik siya.
“Rebecca.”
“Opo.”
“Sabihin mo.”
Umiling siya.
“Nangako ako kay Nico.”
Mula sa pasasalamat, biglang naging hinala ang naramdaman ko.
Iniuwi ko ang sulat.
At alas-dos ng madaling-araw, binasa ko ang kasunod.
“Ang pangalan niya ay Lily Santos. Noong una kong makita ang records na iniwan ni Papa, naniwala akong anak niya si Lily. Pero Ma, huwag kang magdesisyon hangga't hindi mo nakakausap ang nanay niya.”
Napahinto ako.
Anak ni Gabriel?
Binasa ko ulit.
May kasamang photocopies ng lumang bank records.
Transfers mula sa asawa ko papunta sa account ni Rebecca.
Hindi isang beses.
Hindi lima.
Taon-taon.
Nagsimula sa maliliit.
Limang libo.
Walong libo.
Labindalawang libo.
Pagkatapos naging regular.
May tuition payments.
Medical expenses.
Insurance premiums.
At ilang buwan bago mamatay si Gabriel, may mas malaking halaga.
Naaalala ko ang mga panahong iyon.
“Teresa, tipid muna tayo.”
“Next year na yung renovation.”
“Baka hindi natin kayanin yung camp ni Nico.”
Habang nagtitipid kami, nagpapadala siya ng pera sa ibang babae.
Kinuha ko ang framed picture niya.
“May anak ka sa iba?”
Ibinato ko iyon sa sofa.
Hindi nabasag.
Mas lalo akong nainis.
Kinabukasan, sinuri ko ang mga dokumento.
Totoo ang transfers.
Pagkatapos hinanap ko ang will ni Gabriel.
At doon ko nakita ang pangalan.
Lily Santos.
May maliit na trust allocation para sa kanya.
Naalala kong tinanong ko iyon pagkatapos mamatay si Gabriel.
Ang sagot ng biyenan ko noon:
“Malayong kamag-anak.”
Hindi ko na inusisa.
Ngayon, tinawagan ko siya.
“Ma.”
“Teresa?”
“Sino si Lily Santos?”
Tahimik.
“Anong Lily?”
“Nasa will ni Gabriel.”
“Ah.”
“Sinabi mo sa akin dati kamag-anak.”
“Baka.”
“Baka?”
“Matagal na yun.”
“May eighteen years na transfers si Gabriel sa nanay niya.”
Mahabang katahimikan.
“Ma, may anak ba sa labas si Gabriel?”
“Hindi ko alam.”
“Pero may alam ka.”
“Teresa—”
“Sino si Michael Santos?”
Doon siya natahimik nang tuluyan.
“Paano mo nalaman yung pangalan?”
Hindi ko pa nga alam kung sino siya.
Pero dahil sa reaksyon niya, alam kong mahalaga.
“Sino siya?”
“Dating business partner ni Gabriel.”
“Ano nangyari?”
“Hindi maganda ang paghihiwalay nila.”
“Bakit?”
“Teresa, hindi ko alam lahat.”
“Pero apat na taon mo akong hinayaang maniwala na kamag-anak si Lily.”
“Dahil ayokong buksan ulit yung lumang gulo.”
“Hindi mo karapatang magdesisyon nun para sa akin.”
Pinatay ko ang tawag.
Nagsimula akong maghanap sa mga lumang records ni Gabriel.
Hindi internet rumors ang pinaniwalaan ko.
May corporate filings.
Lumang correspondence.
Business documents.
At isang kahon sa storage na hindi ko nabuksan simula nang mamatay siya.
Doon ko nalaman ang tungkol kay Michael.
Kaibigan ni Gabriel mula college.
Sila ang unang nagtayo ng maliit na logistics brokerage na kalaunan ay naging negosyo ni Gabriel.
Pero labingwalong taon na ang nakaraan, naghiwalay sila.
Ang kuwento ni Gabriel sa akin noon:
“Ninakawan ako ni Michael.”
Iyon lang.
Akala ko patay na si Michael bago pa kami magkakilala.
Mali.
Namatay siya walong buwan pagkatapos ng first date namin ni Gabriel.
Car accident.
At ang asawa niya?
Rebecca Santos.
Napaupo ako.
Biglang naging napakadaling gumawa ng kuwento sa utak ko.
Business partners.
Asawa ng partner.
Secret payments.
Bata.
“Diyos ko, Gabriel.”
Akala ko affair.
Akala ko si Lily ang bunga ng pagtataksil.
Pero may isang bagay na hindi tugma.
Kung affair iyon, bakit isasama ni Gabriel si Lily sa will?
Bakit may formal trust?
Bakit parang alam ng biyenan ko pero ayaw magsalita?
At higit sa lahat—
bakit sinabi ni Nico sa sulat na kausapin ko muna si Rebecca?
Sa tulong ng transplant coordinator, nagpadala ako ng request na gusto ko siyang makausap.
Hindi ibinigay sa akin ang address niya.
Tama lang iyon.
May privacy rules.
Pero makalipas ang dalawang araw, si Rebecca mismo ang tumawag.
“Pwede tayong magkita.”
Nagkita kami sa isang tahimik na café.
Inilapag ko ang bank records.
“Eighteen years.”
Tumango siya.
“Bakit?”
Hindi siya agad sumagot.
“Anak ba ni Gabriel si Lily?”
“No.”
Isang salita.
Parang biglang huminto ang lahat.
“Ano?”
“Hindi anak ni Gabriel si Lily.”
“Then bakit naniwala si Nico?”
“Hindi siya naniwala hanggang dulo.”
“Ano ibig mong sabihin?”
“Yun ang una niyang akala nang makita niya yung records.”
“Then bakit parang yun ang isinulat niya?”
“Basahin mo ulit.”
Kinuha ko ang sulat.
Tama siya.
Hindi sinabi ni Nico na anak ni Gabriel si Lily.
Sinabi niyang iyon ang una niyang pinaniwalaan.
At sinabihan niya akong huwag humatol bago ko kausapin si Rebecca.
“Ano ang totoo?”
Huminga siya.
“Anak ni Michael si Lily.”
Napapikit ako.
“Then bakit sinustentuhan siya ng asawa ko?”
Doon nagbago ang mukha ni Rebecca.
“Dahil may kasalanan si Gabriel sa tatay niya.”
“Anong ginawa niya?”
“Hindi affair.”
“Then what?”
“Business.”
Labingwalong taon na ang nakaraan, may malaking deal sina Gabriel at Michael.
Nalugi.
Pero hindi ordinaryong bad investment.
Ayon kay Rebecca, si Gabriel ang nag-approve ng risky transaction nang hindi alam ni Michael.
Nang bumagsak, natakot si Gabriel.
May binago siyang records para magmukhang pareho silang pumayag.
Si Michael ang napagbintangan ng ilang investors na responsable.
“Framed him?”
Tumango si Rebecca.
Hindi ako makahinga.
“May proof?”
“Meron.”
Naglabas siya ng lumang envelope.
Copies ng letters.
Isang notarized statement na ginawa ni Gabriel ilang taon bago siya namatay.
At correspondence sa abogado niya tungkol sa pagtatama ng lumang financial records at pagbibigay ng restitution sa pamilya ni Michael.
Hindi ko basta pinaniwalaan ang papel.
Pinatingnan ko kalaunan sa abogado.
May records na sumusuporta sa malaking bahagi ng kuwento.
Hindi lahat ng detalye ay kayang patunayan makalipas ang halos dalawang dekada.
Pero isang bagay ang malinaw.
Nagsinungaling sa akin si Gabriel tungkol kay Michael.
“Ano nangyari noong namatay siya?”
Nagpunas ng luha si Rebecca.
“Nalaman ni Michael yung ginawa ni Gabriel.”
“Then?”
“Pumunta siya sa office.”
“Nag-away sila?”
“Oo.”
“Physical?”
“Hindi ko alam.”
“Rebecca.”
“Hindi ako nandoon.”
Tahimik.
“Pero tumawag sa akin si Michael pagkatapos.”
“Ano sabi?”
“Galit siya.”
Napapikit siya.
“Sinabi niyang uuwi siya.”
Hindi na siya nakauwi.
Naaksidente siya sa highway.
“Kasalanan ni Gabriel yung aksidente?”
“Hindi.”
Diretso ang sagot niya.
“Walang ebidensyang may ginawa si Gabriel sa sasakyan. Walang humabol. Walang murder.”
Napaluha siya.
“Pero habang buhay naniwala si Gabriel na kung hindi niya niloko si Michael, hindi sana galit na nag-drive ang asawa ko noong gabing iyon.”
Kaya pala yung pera.
“Guilt.”
“Partly.”
“Ano pa?”
“Restitution.”
Hindi raw gusto ni Rebecca noong una ang pera.
Pero may maliit siyang anak.
Si Lily.
At iniwan ni Michael ang pamilya nila na may financial problems dahil nasira ang pangalan niya sa negosyo.
Nag-alok si Gabriel na itama publicly ang nangyari.
Ayaw ni Rebecca noon.
Gusto lang niyang makalayo.
Kaya gumawa sila ng arrangement sa pamamagitan ng abogado.
Tuition.
Medical needs.
Insurance.
At kalaunan, trust para kay Lily.
“Hindi niya binibili katahimikan ko,” sabi ni Rebecca.
“Then bakit hindi niya sinabi sa akin?”
“Dahil duwag siya.”
Napatawa ako nang mapait.
“Finally, something we agree on.”
Tahimik kami.
Pagkatapos may tanong akong hindi mawala.
“Paano nakilala ni Nico si Lily?”
Doon napangiti nang malungkot si Rebecca.
“Hospital.”
“Ano?”
Pareho pala silang pasyente sa parehong medical center.
Magkaibang dahilan.
Si Nico para sa neurological treatment.
Si Lily dahil sa malubhang heart condition.
Nagkakilala sila sa patient support program.
Hindi agad nila alam ang koneksyon ng mga ama nila.
Naging magkaibigan sila.
“Close?”
“Very.”
Nanikip dibdib ko.
“Girlfriend?”
Umiling si Rebecca.
“Hindi.”
Ngumiti siya nang kaunti.
“Pareho silang masyadong matigas ulo para aminin kung may feelings man.”
Napangiti rin ako kahit umiiyak.
“That sounds like Nico.”
Kalaunan, habang inaayos ni Nico ang lumang files ng tatay niya, nakita niya ang pangalan ni Lily.
Doon niya inimbestigahan ang kaya niyang malaman.
At kinausap niya si Rebecca.
“Bakit hindi niya sinabi sa akin?”
“Dahil hiniling kong huwag muna.”
“Why?”
“Dahil hindi pa alam ni Lily lahat tungkol kay Michael.”
Napatingin ako.
“Hindi sikreto ni Nico yun para ikuwento.”
Doon ko naintindihan ang sinabi niya sa sulat.
May katotohanang alam niya.
Pero hindi lahat ay kanya para ibunyag.
“Alam ba ni Nico na si Lily ang makakatanggap ng puso niya?”
Umiling si Rebecca.
“Hindi.”
Mahalaga ang sagot.
Hindi pinili ni Nico si Lily bilang recipient.
Hindi niya kayang gawin iyon.
Hindi rin kami.
Nagkataon na nang dumating ang pinakamasamang araw sa buhay ko, si Lily ang isa sa mga pasyenteng naging medically compatible at napili sa tamang transplant allocation process.
“Then bakit may sulat siya para sa'yo?”
“Bago pa siya namatay, alam niyang malala ang kondisyon ni Lily.”
“Pero hindi niya alam na mapupunta puso niya sa kanya.”
“No.”
“After?”
“Nang makumpirma ang transplant, may message na iniwan si Nico sa transplant team para sa recipient family kung sakaling maging possible ang contact.”
Napatakip ako sa bibig.
Hindi destiny na pinlano niya.
Hindi secret arrangement.
Mas simple.
At mas masakit.
Dalawang batang may sakit ang nagkakilala.
Isa ang nawalan ng oras.
Isa ang nabigyan pa.
Makalipas ang ilang linggo, tinanong ako ni Rebecca kung gusto kong makilala si Lily.
Hindi ako sumagot agad.
Takot ako.
Paano kung tumingin ako sa kanya at ang makita ko lang ay yung bagay na nawala sa akin?
Pero pumayag ako.
Nagkita kami sa bahay nila.
Pagpasok ko, nakita ko siya.
Labingwalong taong gulang.
Payat pa.
Mabagal kumilos.
May surgical scar na bahagyang nakikita sa collar ng shirt.
Tumayo siya.
“Mrs. Villanueva?”
Hindi ko alam kung ano ang sasabihin.
Siya ang unang umiyak.
“I'm sorry.”
Lumapit ako.
“Bakit ka nagsosorry?”
“Because I'm alive.”
Parang may pumutok sa dibdib ko.
“No.”
Hinawakan ko kamay niya.
“Never apologize for that.”
Napahagulgol siya.
Ako rin.
Hindi ko hiniling na pakinggan ang dibdib niya.
Hindi ko inilagay ang tenga ko sa puso niya.
Hindi ko sinabi na parte siya ng anak ko.
Dahil katawan niya iyon.
Buhay niya.
Ang puso ay regalo ni Nico.
Pero hindi ibig sabihin pag-aari ko ang anumang bahagi ni Lily.
Umupo kami.
May inilabas siyang maliit na notebook.
“Kay Nico.”
Nakilala ko.
“Binigay niya sa'yo?”
“Pinahiram.”
Binuksan niya sa isang pahina.
Sulit-kamay ng anak ko.
“Things I still want to do.”
May listahan.
Matutong mag-surf.
Pumunta sa Batanes.
Makakain ng limang ramen sa isang araw.
Magkaroon ng aso na tatawaging Attorney.
Napatawa ako habang umiiyak.
“Attorney?”
“Para raw kapag sumigaw siyang ‘Attorney!’ sa park, may lilingon.”
“Ang corny talaga.”
Tumawa si Lily.
Pagkatapos may huling item.
“Make sure Mom keeps living.”
Doon ako tuluyang nasira.
Hindi dahil malungkot.
Dahil kilala ako ng anak ko.
Alam niyang may panganib akong maging katulad ng nanay ko matapos mamatay ang kapatid ko.
Buhay pero wala.
Humihinga pero hindi na nakikibahagi sa mundo.
Parang hinabol ako ni Nico mula sa kabilang dulo ng buhay para sabihing:
Huwag.
Makalipas ang isang taon, hindi naging anak ko si Lily.
Ayokong palitan ang relasyon niya sa sarili niyang ina.
Hindi rin niya pinalitan si Nico.
Walang taong kayang gawin iyon.
Pero naging bahagi kami ng buhay ng isa't isa.
Minsan nagkakape kami.
Minsan birthday.
Minsan buwan ang lumilipas na hindi kami nagkikita.
At okay lang.
Si Rebecca naman, naging kakaibang klase ng kaibigan.
Dalawang babaeng pinagdugtong ng mga kasalanan ng mga lalaking minahal namin—
at ng kabutihan ng mga anak naming hindi responsable sa mga kasalanang iyon.
Ang biyenan ko ay humingi rin ng tawad.
Inamin niyang alam niyang may financial responsibility si Gabriel sa pamilya ni Michael pero hindi niya alam lahat.
Nagsinungaling siya tungkol kay Lily dahil natakot siyang sirain ko ang alaala ng anak niya.
Sinabi ko sa kanya:
“Hindi mo pinrotektahan ang alaala niya. Pinrotektahan mo ang kasinungalingan.”
Masakit.
Pero kailangan niyang marinig.
Tungkol kay Gabriel?
Hanggang ngayon, hindi ko alam kung anong eksaktong salita ang gagamitin ko kapag iniisip ko siya.
Minahal ko siya.
Mabuting ama siya kay Nico.
Marami siyang ginawang tama.
At may ginawa siyang napakasamang bagay kay Michael.
Sinubukan niyang itama ang ilang bahagi.
Pero ang restitution ay hindi pambura.
Hindi nabubura ng pera ang panlilinlang.
Hindi rin nabubura ng guilt ang consequences.
Natuto akong tanggapin na minsan, hindi kailangang pumili sa pagitan ng:
“Mabuting tao siya.”
at
“Masamang tao siya.”
Minsan mas mahirap ang totoo.
Tao siya.
May pagmamahal.
May takot.
May kabutihan.
At may kasalanang hindi ko kailangang pagandahin para lang mapanatili ang alaala ko sa kanya.
Pero si Nico?
Sa kanya mas malinaw.
Sa pinakamasakit na panahon ng buhay niya, hindi niya inisip kung paano niya madadala ang lahat.
Inisip niya kung ano ang pwede niyang iwan.
Minsan tinatanong ako kung nakakatulong bang malaman na tumitibok pa ang puso niya.
Ang sagot?
Oo.
At hindi.
Hindi iyon si Nico.
Hindi ako nagising kinabukasan na hindi na nagluluksa dahil may ibang taong nabuhay.
Araw-araw ko pa rin siyang nami-miss.
Pero may isang bagay na nagbago.
Dati, kapag iniisip ko ang pagkawala, puro bawas ang nakikita ko.
Isang bakanteng kwarto.
Isang upuan.
Isang pangalan sa phone na hindi ko na matatawagan.
Ngayon, alam kong may isa pang paraan para tingnan ang iniwan ng anak ko.
Hindi bilang piraso niya na pag-aari ko pa rin.
Kundi bilang kabutihang pinili niyang pakawalan.
At sa huling sulat niya, may isang linya sa pinakailalim na matagal kong hindi napansin.
“Ma, noong namatay si Tito Paolo, pakiramdam mo nawala rin si Lola. Kapag ako naman ang nawala, please huwag kang sumunod habang buhay ka pa.”
Iyon pala ang pinakamahalagang bilin niya.
Hindi ang hanapin si Lily.
Hindi ang alamin ang sikreto ni Papa niya.
Hindi kahit ang maintindihan kung bakit nagpadala ng pera si Gabriel sa loob ng maraming taon.
Kundi ang mabuhay.
Kaya iyon ang sinusubukan kong gawin.
Dahil ang puso ng anak ko ay tumitibok na sa ibang dibdib.
May you like
Pero ang buhay na ipinagpatuloy ko pagkatapos niyang mawala—
iyon naman ang regalong iniwan niya para sa akin.
