“BUNTIS ANG KABIT KO! KUNG GUSTO MONG GUMANTI, BALIIN MO RIN ANG ISA KONG KAMAY, PERO HUWAG MO SIYANG GAGALAWIN!” IYAN ANG SIGAW NG ASAWA KO MATAPOS NIYANG BALIIN ANG SARILI NIYANG KAMAY PARA PROTEKTAHAN ANG KABIT NIYA. DALAWANG TAON NA ANG NAKARAAN, SIYA RIN ANG SUMIRA SA KAMAY KONG GINAGAMIT SA PAGTUGTOG NG PIYANO. PERO ANG SUMUNOD NIYANG SINABI AY MAS MASAKIT PA SA LAHAT.
“BUNTIS ANG KABIT KO! KUNG GUSTO MONG GUMANTI, BALIIN MO RIN ANG ISA KONG KAMAY, PERO HUWAG MO SIYANG GAGALAWIN!” IYAN ANG SIGAW NG ASAWA KO MATAPOS NIYANG BALIIN ANG SARILI NIYANG KAMAY PARA PROTEKTAHAN ANG KABIT NIYA. DALAWANG TAON NA ANG NAKARAAN, SIYA RIN ANG SUMIRA SA KAMAY KONG GINAGAMIT SA PAGTUGTOG NG PIYANO. PERO ANG SUMUNOD NIYANG SINABI AY MAS MASAKIT PA SA LAHAT.
Ako si Isabella Reyes-Villanueva, 30 taong gulang, at limang taon nang asawa ni Adrian Villanueva.
Dati akong concert pianist. Mula apat na taong gulang ako, piyano na ang buhay ko. Pero dalawang taon na akong hindi nakakatugtog dahil sa sarili kong asawa.
Nagsimula ang lahat nang mahuli ko siyang may kasamang ibang babae sa condominium namin sa Bonifacio Global City.
Si Camille Mendoza, ang kabit niya.
Nawalan ako ng kontrol. Sinampal ko si Camille at itinulak palabas ng unit. Hindi ko ipinagmamalaki ang ginawa ko, pero pakiramdam ko noon ay gumuho ang mundo ko.
Pagdating ni Adrian, hindi man lang siya nagtanong.
Hinawakan niya ang kanan kong kamay, ipinatong sa matigas na mesa at buong lakas na hinampas.
Nabali ang kamay na ginamit ko sa pagtugtog ng piyano mula pagkabata.
Pagkatapos, inalok niya akong makipaghiwalay. Ibibigay raw niya ang bahay, negosyo, sasakyan at lahat ng ari-arian niya.
Pero tumanggi ako. Hindi dahil umaasa pa akong mamahalin niya ako, kundi dahil hindi ko matanggap na basta na lang magiging masaya ang babaeng sumira sa pamilya namin.
Dalawang taon kaming namuhay na parang estranghero.
Hanggang isang hapon, muli ko silang nahuli.
Sa kama. Sa mismong kuwartong pinangarap naming maging silid ng una naming anak.
May hawak akong maliit na cutter, pero hindi ako makagalaw.
Biglang kumuha si Adrian ng mabigat na dekorasyong bakal at hinampas ang sarili niyang kanang kamay.
“ADRIAN!”
Tumalsik ang dugo sa sahig.
“Nasiyahan ka na ba? Kung gusto mo, pati kaliwang kamay ko, ibibigay ko sa iyo!”
Pagkatapos, niyakap niya si Camille.
“BUNTIS SIYA, ISABELLA! MAHINA ANG KATAWAN NIYA. SABI NG DOKTOR, BAKA ITO NA ANG NAG-IISA NAMING PAGKAKATAONG MAGKAANAK!”
Parang may humigpit sa dibdib ko.
Sa ilalim ng damit ko, naroon pa rin ang mahabang peklat mula sa gabing sinalag ko ang kutsilyong para sana kay Adrian.
Minsan kong iniligtas ang buhay niya.
Pero ngayon, ako ang tinitingnan niyang kaaway.
“Alam mo kung bakit natatakot ako sa iyo?” tanong niya.
“Dahil ang nanay mo, pumatay nang mabuntis ang kabit ng tatay mo!”
Pagkatapos, sinabi niya ang mga salitang hindi ko kailanman makakalimutan.
“DUGO NIYA ANG DUMADALOY SA KATAWAN MO, ISABELLA! HINDI KO HAHAYAANG SAKTAN MO ANG MAGIGING INA NG ANAK KO!”
Hindi ako makapagsalita.
Sa likuran niya, nakita kong pinupunasan ni Camille ang mga luha niya.
Pero sa pagitan ng mga daliri niya, may napansin ako.
Bahagya siyang nakangiti.
At nang gabing iyon, may sinabi pa si Adrian na mas masakit kaysa sa pagkabali ng kamay ko.
“Isabella, kahit mamatay ka pa sa harap ko, hindi na kita pipiliin. Ang anak ni Camille ang magiging tagapagmana ng lahat ng pinaghirapan ko. At kapag ipinanganak iyon, wala ka nang lugar sa buhay namin.”
Matagal ko siyang tinitigan.
Ang lalaking minsang humawak sa kamay ko pagkatapos ng bawat concert at nagsabing iyon ang pinakamagandang kamay sa buong mundo.
Ang lalaking nangakong poprotektahan ang aking mga pangarap.
Siya rin ang taong sumira sa mga iyon.
Dahan-dahan kong inilapag ang cutter sa mesa, malayo sa aming lahat.
“Kung ganoon, Adrian, wala na akong dahilan para manatili.”
Napakunot ang noo niya.
“Ano?”
“Makikipaghiwalay na ako.”
Natigilan siya.
Dalawang taon niya akong inalok ng paghihiwalay. Dalawang taon akong tumanggi.
Pero ngayong ako na ang nagsabi, tila hindi niya inaasahan.
“Fine,” malamig niyang sagot. “Pirmahan mo ang mga dokumento bukas.”
Tumango ako.
“Gagawin ko.”
Pagkatapos, lumabas ako ng kuwarto.
Hindi ako lumingon kahit narinig kong tinatawag niya ang pangalan ko.
Nang makarating ako sa elevator, saka lamang bumigay ang mga tuhod ko.
Umupo ako sa sahig at umiyak.
Hindi dahil nawalan ako ng asawa.
Kundi dahil limang taon kong hinayaang unti-unting mawala ang sarili ko.
Kinagabihan, tumawag ako sa matalik kong kaibigang si Dr. Patricia Santos, isang orthopedic surgeon na tumulong sa akin matapos masira ang kamay ko.
“Patricia, aalis na ako.”
“Sa wakas,” mahina niyang sagot.
“May kailangan akong itanong.”
“Ano iyon?”
“May pag-asa pa ba akong makatugtog?”
Matagal siyang natahimik.
Pagkatapos, sinabi niya, “Isabella, sinabi ko na sa iyo noon. Hindi ko maipapangakong babalik ang dati mong kakayahan, pero hindi rin natin dapat isara ang posibilidad. Kailangan ng panibagong assessment.”
Napaluha ako.
“Gusto kong subukan.”
“Kung ganoon, tutulungan kita.”
Kinabukasan, dumating ang abogado ni Adrian dala ang mga dokumento para sa aming paghihiwalay.
Hindi ko agad pinirmahan ang lahat.
Sa halip, ipinabasa ko muna ang mga iyon sa sarili kong abogado, si Attorney Ramon Castillo.
Nang makita niya ang ilang probisyon, napakunot ang noo niya.
“Isabella, gusto niyang pumirma ka sa isang waiver na nagsasabing wala kang anumang reklamo tungkol sa nangyari sa inyong pagsasama.”
Napatingin ako sa kanya.
“Kasama ang kamay ko?”
“Oo.”
Napangiti ako nang mapait.
“Hindi ko pipirmahan iyan.”
“May karapatan kang humingi ng pananagutan sa pananakit na naranasan mo.”
Tahimik akong tumango.
Sa unang pagkakataon matapos ang dalawang taon, hindi ko na gustong protektahan si Adrian mula sa bunga ng sarili niyang ginawa.
Samantala, may isa pang bagay na hindi mawala sa isip ko.
Ang sinabi niya tungkol sa aking ina.
Labing-anim na taong gulang ako nang mamatay si Mama.
Ayon sa pamilya namin, namatay siya matapos ang matagal na karamdaman. Pero bago iyon, ilang taon siyang nakulong dahil sa kasong may kaugnayan sa pagkamatay ng isang babaeng nagdadalang-tao.
Ang babaeng iyon ay si Elena Mendoza, kabit ng aking ama.
Ang opisyal na kuwento: sinaktan ni Mama si Elena matapos malaman ang pagtataksil, at namatay ang babae dahil sa mga pinsalang natamo.
Hindi ko kailanman nalaman ang buong detalye.
Bata pa ako noon.
At tuwing nagtatanong ako, sinasabi ng aking ama na huwag ko nang ungkatin ang nakaraan.
Pero ngayon, may isang bagay na gumugulo sa akin.
Pareho ang apelyido ni Elena at ni Camille.
Mendoza.
Kinabukasan, pinuntahan ko si Attorney Ramon.
“Attorney, puwede ba nating tingnan ang lumang kaso ng nanay ko?”
Napatingin siya sa akin.
“Bakit?”
“Gusto kong malaman kung may kaugnayan si Camille Mendoza sa babaeng namatay noon.”
Hindi siya agad sumagot.
Pagkatapos, tumango siya.
“Susuriin natin ang mga rekord na maaari nating legal na makuha.”
Makalipas ang ilang araw, dumating ang unang impormasyon.
Si Elena Mendoza ay may nakababatang kapatid na babae.
Si Teresa Mendoza.
At si Teresa ang ina ni Camille.
Nanlamig ang buong katawan ko.
“Magpinsan sila?” tanong ko.
“Hindi,” sagot ni Attorney Ramon. “Tiyahin ni Camille si Elena.”
Napahawak ako sa mesa.
Ibig sabihin, ang babaeng karelasyon ng aking asawa ay pamangkin ng babaeng namatay sa kasong kinasangkutan ng aking ina.
Hindi iyon maaaring basta balewalain.
“Alam kaya ito ni Adrian?”
“Hindi pa natin alam.”
Pero may mas nakakagulat pang natuklasan.
May mga lumang dokumento tungkol sa pagkamatay ni Elena na hindi isinama sa mga unang salaysay na nakita ng pamilya namin.
Kabilang doon ang isang medical report na nagsasabing may mga pinsalang hindi lubos na tumutugma sa unang paglalarawan ng insidente.
May isang testigong nagbago rin ng pahayag bago ang paglilitis.
At ang testigong iyon ay si Teresa Mendoza.
Ina ni Camille.
Napahawak ako sa dibdib.
“Attorney, ibig sabihin ba nito, inosente si Mama?”
Maingat siyang sumagot.
“Hindi pa natin masasabi. Pero may mga dahilan upang suriin muli ang mga lumang ebidensiya.”
Tumango ako.
Ayokong gumawa ng sariling konklusyon.
Pero gusto kong malaman ang katotohanan.
Sa mga sumunod na linggo, habang nagpapatuloy ang legal na pagsusuri, nagsimula rin akong magpagamot muli para sa aking kamay.
Hindi naging madali.
Masakit ang ilang galaw.
May mga daliring hindi agad sumusunod sa gusto kong gawin.
At may mga pagkakataong naiiyak ako kapag nakikita ko ang piyano.
Pero sa bawat therapy session, may kaunting pagbabago.
Isang araw, tinanong ako ni Patricia.
“Isabella, gusto mo bang subukan?”
Nasa harap namin ang isang maliit na keyboard.
Matagal ko itong tinitigan.
“Paano kung hindi ko kaya?”
“Hindi mo kailangang tumugtog nang perpekto.”
Napaluha ako.
“Dati, kaya kong tugtugin ang pinakamahihirap na piyesa.”
“Alam ko.”
“Ngayon, baka kahit simpleng melody, hindi ko magawa.”
Ngumiti siya.
“Kung ganoon, magsimula tayo sa isang nota.”
Dahan-dahan kong inilagay ang aking kanang kamay sa keyboard.
Pinindot ko ang isang key.
May lumabas na tunog.
Napaluha ako.
Isang nota lamang.
Pero para sa akin, parang may bahagi ng buhay kong bumalik.
Samantala, nagpatuloy ang imbestigasyon tungkol sa lumang kaso ng aking ina.
At isang hapon, may dumating na lalaking nagpakilalang si Daniel Cruz.
Dating investigator na nagtrabaho sa kasong iyon.
“Miss Isabella, matagal ko nang gustong makausap ang pamilya ninyo.”
Napatingin ako sa kanya.
“Bakit ngayon lang?”
Napayuko siya.
“Dahil noon, natakot akong magsalita.”
Inilapag niya ang isang lumang envelope.
“May mga kopya ako ng mga dokumentong hindi naisama sa final case file.”
Napakunot ang noo ko.
“Ano'ng ibig ninyong sabihin?”
“May isang mahalagang detalye tungkol sa pagkamatay ni Elena Mendoza.”
Dahan-dahan niyang inilabas ang isang litrato.
Nasa larawan si Elena, nakaupo sa isang ospital.
Sa tabi niya ay si Teresa Mendoza.
At sa likuran nila, nakatayo ang isang lalaking kilalang-kilala ko.
Ang aking ama.
“Papa?” bulong ko.
Tumango si Daniel.
“May mga ebidensiyang nagpapakitang may pagtatalo sa pagitan ng inyong ama at ni Elena bago ang insidente.”
Napahawak ako sa noo.
“Pero ang nanay ko ang nakulong.”
“Alam ko.”
“Bakit?”
Matagal siyang tahimik.
Pagkatapos, sinabi niya, “Dahil may mga pahayag na hindi naging tapat sa buong pangyayari.”
Hindi ako makapagsalita.
Sa loob ng maraming taon, naniwala akong ang aking ina ay isang babaeng nawalan ng kontrol dahil sa selos.
Ngayon, may posibilidad na hindi iyon ang buong katotohanan.
Sa tulong ng abogado, nagsimula kaming maghain ng mga kahilingang suriin ang mga bagong dokumento at ang mga lumang rekord.
Hindi madaling buksan muli ang isang kasong matagal nang natapos.
Pero hindi kami tumigil sa paghahanap ng mga taong maaaring magbigay ng malinaw na impormasyon.
At doon lumitaw ang isang bagay na lalong nagpabigat sa aking dibdib.
Ayon sa isang lumang salaysay, si Elena ay hindi lamang nagkaroon ng pagtatalo sa aking ina.
May matinding komprontasyon din siya sa aking ama tungkol sa pera at sa kinabukasan ng ipinagbubuntis niyang anak.
Hindi pa sapat ang mga ebidensiya upang matukoy ang buong nangyari.
Pero malinaw na may mga bagay na itinago sa akin ng aking ama.
Nang komprontahin ko siya, matagal siyang hindi makatingin.
“Papa, ano talaga ang nangyari kay Elena?”
“Isabella, matagal na iyon.”
“Pero namatay si Mama na may dalang kasong hindi ko lubos na naiintindihan.”
Napabuntong-hininga siya.
“Anak…”
“May kinalaman ba kayo sa nangyari?”
Matagal siyang tahimik.
Pagkatapos, napaluha siya.
“May mga bagay akong hindi sinabi noon.”
Napahawak ako sa mesa.
“Ano iyon?”
“May pagtatalo kami ni Elena. Tungkol sa pera at sa anak niya.”
“Anak niya?”
Tumango siya.
“Buntis siya noon. Pero hindi ako sigurado kung ako ang ama.”
Nanlamig ako.
“Papa…”
“Sinabi niyang may mga dokumento siyang magpapatunay ng ilang transaksiyong ayaw kong lumabas.”
“Anong transaksiyon?”
Hindi siya agad sumagot.
Pagkatapos, sinabi niya, “May mga perang nailipat ko mula sa kumpanya nang hindi ko ipinapaalam sa ibang shareholders.”
Napapikit ako.
“Papa, ano'ng ginawa ninyo?”
“Hindi ko siya pinatay, Isabella. Pero nagsinungaling ako tungkol sa huling pagkakataong nakita ko siya.”
Napaluha ako.
“Bakit?”
“Dahil natakot akong madamay sa imbestigasyon.”
Matagal ko siyang tinitigan.
“Alam ba ni Mama?”
Napayuko siya.
“Oo.”
“Bakit hindi niya sinabi?”
“Sinubukan niya. Pero hindi siya pinaniwalaan.”
Parang may pumutok sa dibdib ko.
“Papa, hinayaan ninyo siyang magdusa?”
Hindi siya sumagot.
At ang katahimikan niyang iyon ang pinakamasakit na sagot.
Lumabas ako ng bahay nang hindi lumilingon.
Sa loob ng maraming taon, inakala kong ang aking ina ay isang babaeng nasira dahil sa selos.
Pero ngayon, nakita kong maaaring mas malalim ang kasalanan ng mga taong nakapaligid sa kanya.
Hindi ko pa alam ang buong katotohanan.
Pero alam kong hindi ko na hahayaang manatiling nakatago ang mga dokumento.
Makalipas ang ilang buwan, nagkaroon ng mas malawak na pagsusuri sa lumang kaso.
May mga bagong testimonya at mga rekord na kailangang beripikahin.
Hindi agad nabago ang mga naunang legal na desisyon.
Pero sa unang pagkakataon, nagkaroon ng pormal na pagkakataong masuri ang mga impormasyong hindi naipresenta noon.
Samantala, lumitaw rin ang tunay na dahilan kung bakit lumapit si Camille kay Adrian.
Sa isang salaysay na ibinigay niya sa kanyang abogado, inamin niyang matagal na niyang alam ang koneksiyon ng aming mga pamilya.
Lumaki siyang naririnig ang kuwento tungkol sa pagkamatay ng kanyang tiyahing si Elena.
At naniwala siyang ang aking ina ang sumira sa buhay ng kanilang pamilya.
Noong makilala niya si Adrian, nakita niya ang pagkakataong saktan ako.
Pero hindi niya inakalang magiging seryoso ang relasyon nila.
At lalong hindi niya inakalang mabubuntis siya.
Nang malaman ko iyon, hindi ko alam kung matatawa ako o iiyak.
Dalawang pamilya.
Isang lumang trahedya.
At mga taong patuloy na nagpapasa ng galit sa susunod na henerasyon.
Hindi ko ipinagkait kay Camille ang karapatang magkaroon ng ligtas na pagbubuntis.
Hindi ko rin hiniling na may mangyaring masama sa kanyang anak.
Walang kasalanan ang batang iyon sa mga ginawa ng mga matatanda.
Pero hindi ibig sabihin noon na kailangan kong patawarin ang lahat ng ginawa sa akin.
Sa mga sumunod na buwan, nagpatuloy ang legal na proseso tungkol sa pananakit ni Adrian sa aking kamay.
May mga medical records.
May mga lumang mensahe.
At may mga testimonya mula sa mga taong nakakita sa kalagayan ko pagkatapos ng insidente.
Hindi na ako umatras.
Hindi dahil gusto kong maghiganti.
Kundi dahil hindi dapat maging normal ang pananakit sa loob ng isang relasyon.
Samantala, ang mga dokumento tungkol sa aming paghihiwalay ay dumaan sa naaangkop na legal na proseso.
Hindi ko tinanggap ang alok niyang ibigay ang lahat ng ari-arian kapalit ng pananahimik ko.
Ang gusto ko ay malinaw na paghihiwalay at pananagutan sa mga nangyari.
Makalipas ang isang taon, muling nagbago ang buhay ko.
Hindi pa rin ganap na bumabalik ang lakas ng aking kanang kamay.
Pero kaya ko nang tumugtog ng ilang simpleng piyesa.
May mga araw na sumasakit pa rin ito.
May mga galaw na kailangan kong iwasan.
Pero patuloy akong nagsasanay sa ilalim ng gabay ng aking medical team at isang music rehabilitation specialist.
Isang araw, inimbitahan akong dumalo sa isang maliit na charity concert para sa mga batang nangangarap matutong tumugtog ng piyano.
Hindi ako ang pangunahing performer.
Guest speaker lamang ako.
Pero bago matapos ang programa, may isang batang babae na lumapit sa akin.
“Ma'am Isabella, kayo po ba iyong pianist na nanalo sa international competition noon?”
Napangiti ako.
“Oo.”
“Bakit po kayo tumigil?”
Matagal akong tahimik.
Pagkatapos, sinabi ko, “May nangyari sa kamay ko.”
Napatingin siya sa aking mga daliri.
“Hindi na po kayo makakatugtog?”
Huminga ako nang malalim.
“Hindi ko pa alam kung hanggang saan ang kaya kong maibalik. Pero sinusubukan ko.”
Ngumiti siya.
“Puwede po ba kayong tumugtog kahit konti?”
Napatingin ako sa piyano sa entablado.
Matagal kong tinitigan iyon.
Pagkatapos, tumango ako.
“Subukan natin.”
Dahan-dahan akong umupo.
Inilagay ko ang dalawang kamay sa keyboard.
Hindi ko tinugtog ang mahirap na piyesang minsan kong ipinagmamalaki.
Sa halip, pinili ko ang isang simpleng melody na itinuro sa akin ng aking ina noong bata pa ako.
May ilang notang hindi pantay.
May mga sandaling kinailangan kong huminto.
Pero natapos ko iyon.
At nang marinig ko ang palakpakan ng mga bata, napaluha ako.
Hindi dahil bumalik na ako sa dati.
Kundi dahil sa wakas, nakabalik ako sa isang bagay na akala ko ay tuluyan nang nawala.
Pagkatapos ng programa, may natanggap akong mensahe mula kay Adrian.
Isabella, nakita ko ang video ng pagtugtog mo. Congratulations.
Matagal kong tinitigan ang screen.
Pagkatapos, may sumunod pang mensahe.
Alam kong wala akong karapatang humingi ng tawad. Pero gusto kong sabihin na nagsisisi ako sa lahat ng ginawa ko.
Hindi ako sumagot.
Hindi dahil gusto ko siyang saktan.
Kundi dahil wala na akong kailangang patunayan sa kanya.
Makalipas ang ilang linggo, nabalitaan kong ipinanganak na ni Camille ang kanyang anak.
Isang malusog na batang babae.
Hindi ko siya binisita.
Pero nang marinig ko ang balita, tahimik akong humiling na sana lumaki ang batang iyon nang hindi dinadala ang galit at kasalanan ng mga nakaraang henerasyon.
Dahil alam ko kung gaano kasakit ang husgahan batay sa ginawa ng sariling magulang.
Ako si Isabella Reyes-Villanueva.
Isang babaeng minsang naniwalang ang pagmamahal ay sapat upang baguhin ang isang taong marahas.
Isang pianist na nawalan ng kakayahang tumugtog dahil sa sariling asawa.
At isang anak na lumaking may dalang bigat ng kasalanang hindi naman niya ginawa.
Pero hindi doon nagtapos ang buhay ko.
Natutunan kong hindi ko kailangang akuin ang kasalanan ng aking ina.
Hindi ko rin kailangang akuin ang kasalanan ng aking ama.
At lalong hindi ko kailangang manatili sa isang lalaking nanakit sa akin dahil lamang minsan ko siyang minahal.
May mga sugat na hindi agad gumagaling.
May mga pangarap na kailangang buuing muli mula sa simula.
At may mga katotohanang masakit tanggapin.
Pero hindi ibig sabihin noon na wala nang magandang bukas.
Isang gabi, habang mag-isa akong nakaupo sa harap ng piyano, inilagay ko ang aking kanang kamay sa mga key.
Dahan-dahan kong pinindot ang unang nota.
Pagkatapos ang ikalawa.
At ang ikatlo.
Hindi perpekto ang tunog.
Pero akin iyon.
Sa unang pagkakataon matapos ang dalawang taon, hindi ko na narinig sa bawat nota ang alaala ng lalaking sumira sa kamay ko.
Ang narinig ko ay ang batang apat na taong gulang na unang umibig sa musika.
Ang babaeng minsang nangarap tumugtog sa pinakamalalaking entablado.
At ang taong patuloy na nagsisikap mabawi ang sariling buhay.
Hindi ko alam kung makakabalik pa ako sa pagiging concert pianist.
Pero alam kong hindi na si Adrian ang magpapasya kung hanggang saan ako maaaring mangarap.
Dahil ang aking kamay ay maaaring nasugatan.
May you like
Pero ang pagmamahal ko sa musika ay hindi niya kailanman nagawang baliin.
WAKAS
