DALAWANG BUWAN MATAPOS ANG DIVORCE NAMIN, NAKITA KO ANG DATING ASAWA KO SA OSPITAL—AT ANG SINABI NIYA AY TULUYANG DUMUROG SA PUSO KO

DALAWANG BUWAN MATAPOS ANG DIVORCE NAMIN, NAKITA KO ANG DATING ASAWA KO SA OSPITAL—AT ANG SINABI NIYA AY TULUYANG DUMUROG SA PUSO KO

Dalawang buwan matapos ang divorce namin, nakita ko ang dating asawa kong si Emily na mag-isang nakaupo sa pasilyo ng isang ospital.

At nang makilala ko siya, parang may kung anong nabasag sa loob ko.

Ako si Michael, 34 taong gulang.

Limang taon kaming kasal ni Emily.

Simple ang buhay namin. Pareho kaming nagtatrabaho, nagtitipid, at nangangarap na magkaroon ng sariling bahay at mga anak.

Pero pagkatapos ng tatlong taong paghihintay at dalawang miscarriage, unti-unting nagbago ang lahat.

Naging tahimik si Emily.

Ako naman, sa halip na damayan siya, mas pinili kong magpakalunod sa trabaho.

Hindi kami madalas magsigawan. Mas masakit pa nga ang katahimikan sa bahay.

Noong Abril 9, matapos ang isa na namang pagtatalo, sinabi ko ang mga salitang matagal ko nang iniisip.

“Emily… maybe we should get divorced.”

Matagal niya akong tinitigan.

“You already decided, didn't you?”

Tumango ako.

Hindi siya umiyak sa harap ko.

Tahimik lamang niyang inimpake ang mga damit niya.

Mabilis natapos ang divorce.

Lumipat ako sa maliit na apartment at sinubukang kumbinsihin ang sarili kong tama ang naging desisyon ko.

Hanggang dumating ang Hunyo 13.

Pumunta ako sa ospital para bisitahin ang matalik kong kaibigang si David na kagagaling lamang sa operasyon.

Habang naglalakad sa internal medicine hallway, may napansin akong babaeng nakaupo malapit sa nurses' station.

Naka-hospital gown siya.

Payat.

Maputla.

At napakaikli ng buhok.

Nang lumingon siya, halos mabitawan ko ang hawak kong kape.

“Emily?”

Dahan-dahan siyang tumingin sa akin.

“Michael?”

Lumapit ako.

“Anong nangyari sa iyo?”

Iniwas niya ang tingin.

“Nothing. Just some tests.”

Hinawakan ko ang malamig niyang kamay.

“Emily, please. Sabihin mo ang totoo.”

Matagal siyang natahimik.

Pagkatapos ay bumulong siya.

“Michael… may leukemia ako.”

Parang tumigil ang mundo.

“What?”

“Acute myeloid leukemia. Na-diagnose ako ilang linggo matapos tayong maghiwalay.”

Napaupo ako sa tabi niya.

“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”

Mapait siyang ngumiti.

“Dahil hindi na tayo mag-asawa.”

“Emily…”

“At dahil ayokong bumalik ka dahil naaawa ka sa akin.”

Hindi ako nakasagot.

Tumingin siya sa kanyang mga kamay.

“Noong mga huling buwan natin, palagi akong pagod. Nahihilo. Nagkakapasa kahit hindi ko alam kung saan nanggaling.”

Naalala ko ang mga gabing maaga siyang natutulog.

Ang mga pagkakataong sinasabi niyang masakit ang katawan niya.

At ang mga araw na iniisip kong tinatamad lang siyang makipag-usap.

“Akala ko dahil sa stress at lungkot,” pagpapatuloy niya. “Pero noong nahimatay ako sa trabaho, dinala nila ako sa ospital. Doon nila nalaman.”

“Mag-isa mong hinarap lahat?”

Tumango siya.

“Nandiyan naman ang mga nurse. At minsan dumadalaw ang pinsan ko.”

Napayuko ako.

Limang taon kong ipinangakong sasamahan siya sa hirap at ginhawa.

Pero nang dumating ang pinakamahirap niyang laban, hindi ko man lang alam.

“Emily, puwede ba akong tumulong?”

Umiling siya.

“Michael, hindi mo kailangang gawin ito.”

“Alam ko.”

“Then why?”

Napatingin ako sa kanya.

“Dahil mahalaga ka pa rin sa akin.”

Napaluha siya.

“Ang hirap marinig iyan ngayon.”

Bago ako makasagot, lumapit ang isang nurse.

“Ms. Carter, ready na po ang room ninyo.”

Dahan-dahang tumayo si Emily.

Tinulungan ko siyang hawakan ang IV stand.

“Michael,” sabi niya, “huwag mong isipin na kasalanan mo ang sakit ko.”

Napatingin ako sa kanya.

“Hindi mo ito kasalanan. At hindi rin natin kasalanan ang pagkawala ng mga baby natin.”

Doon ako tuluyang napaiyak.

Dahil iyon ang mga salitang matagal naming hindi nasabi sa isa't isa.

Kinagabihan, hindi ako makatulog.

Binuksan ko ang lumang kahon ng mga gamit namin.

Nakita ko ang isang litrato ni Emily sa kusina, hawak ang pregnancy test noong una naming nalaman na magkakaanak kami.

Napakaganda ng ngiti niya.

Kasunod noon ang isang maliit na kahon.

Dalawang pares ng baby socks.

Isa para sa una naming anak.

Isa para sa pangalawa.

Hindi namin iyon naitapon.

Umupo ako sa sahig at umiyak.

Hindi lang dahil may sakit si Emily.

Kundi dahil naalala kong pareho kaming nagdadalamhati noon, pero hinayaan kong maramdaman niyang mag-isa siya.

Kinabukasan, bumalik ako sa ospital.

May dala akong maliit na bag ng mga gamit na pinayagan ng medical team, kasama ang paborito niyang libro.

Nagulat siya nang makita ako.

“Michael? Akala ko hindi ka na babalik.”

“May dala akong libro.”

Napangiti siya nang mahina.

“You remembered.”

“Of course.”

Umupo ako sa tabi niya.

“Emily, hindi ko alam kung mapapatawad mo ako sa mga nangyari.”

Tahimik siyang nakinig.

“Pero gusto kong humingi ng tawad. Hindi dahil may sakit ka. Kundi dahil naging duwag ako noong kailangan nating harapin ang pagkawala ng mga anak natin.”

Pumatak ang luha niya.

“Akala ko kasi ayaw mo na sa akin dahil hindi ko kayang bigyan ka ng anak.”

Nanikip ang dibdib ko.

“Hindi, Emily.”

“Pero palagi kang wala.”

“Alam ko. At mali iyon.”

Matagal kaming umiyak.

Sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi namin tinakasan ang mahirap na usapan.

Sa mga sumunod na linggo, regular akong dumadalaw kapag pumapayag si Emily.

May mga araw na kaya niyang makipagkuwentuhan.

May mga araw na masama ang pakiramdam niya dahil sa chemotherapy.

At may mga araw na gusto lamang niyang matulog.

Hindi ko siya pinilit na maging masaya.

Hindi ko rin ginawang tungkol sa aming relasyon ang bawat pagdalaw.

Tinulungan ko siyang makipag-ugnayan sa mga kaibigan at kamag-anak na gusto niyang makasama. Kapag may appointment siya at kailangan niya ng kasama, naghahatid ako.

Minsan, habang nakaupo kami sa tabi ng bintana, bigla siyang nagtanong.

“Michael, what if I don't get better?”

Napatingin ako sa kanya.

Hindi ko kayang mangakong magiging maayos ang lahat.

Kaya sinabi ko ang totoo.

“Hindi ko alam kung ano ang mangyayari, Emily.”

Hinawakan ko ang kamay niya.

“Pero kung gusto mo akong narito, hindi kita iiwanang mag-isa sa paghihintay.”

Tahimik siyang sumandal sa balikat ko.

Makalipas ang ilang buwan, nagpakita ng magandang tugon ang kanyang katawan sa paggamot.

Sinabi ng doktor na nasa remission siya, bagaman kailangan pa rin ng regular na pagsusuri at follow-up care.

Nang marinig namin iyon, napaiyak si Emily.

Pero sa pagkakataong iyon, may ngiti na sa kanyang mukha.

“Michael,” bulong niya, “I'm scared to be happy.”

Ngumiti ako.

“Then we can be scared and happy at the same time.”

Napatawa siya.

Matagal ko nang hindi naririnig ang tawa niyang iyon.

Isang hapon, matapos ang isa niyang follow-up appointment, naglakad kami sa maliit na hardin ng ospital.

Huminto siya sa tabi ng mga bulaklak.

“Michael, may gusto akong itanong.”

“Sige.”

“Bakit ka pa rin nandito?”

Huminga ako nang malalim.

“Dahil noong nakita kita sa hallway, na-realize kong hindi pala nawala ang pagmamahal ko. Hindi lang ako marunong humarap sa sakit natin.”

Tahimik siya.

“Pero ayokong isipin mong kailangan mong bumalik sa akin dahil tinulungan kita.”

Napatingin siya sa akin.

“Hindi ko rin alam kung kaya kong bumalik.”

Tumango ako.

“Okay lang.”

“Marami pa tayong kailangang ayusin.”

“Alam ko.”

“Hindi sapat ang pagdalaw mo sa ospital para mawala ang lahat ng nangyari.”

“Alam ko rin.”

Matagal siyang nakatingin sa akin.

Pagkatapos ay ngumiti.

“Maybe we can start with coffee.”

Napatawa ako.

“Coffee?”

“Yeah. Two people getting to know each other again.”

Tumango ako.

“I'd like that.”

Isang taon matapos ang araw na nakita ko siya sa ospital, nagkita kami sa isang maliit na café.

Mas mahaba na ang buhok niya.

Mas malakas na siya.

At kahit may mga araw pa ring natatakot kami sa susunod na medical checkup, natutunan naming huwag hayaang kontrolin ng takot ang bawat sandali.

Hindi kami agad nagpakasal muli.

Hindi rin kami nagmadaling tumira sa iisang bahay.

Dumaan kami sa counseling, nag-usap tungkol sa mga pagkakamali namin, at unti-unting binuo ang tiwalang minsang nawala.

Isang gabi, habang naghahapunan kami, inilabas ni Emily ang isang maliit na kahon.

Nandoon ang dalawang pares ng baby socks.

Napatingin ako sa kanya.

“Akala ko nawala na iyan.”

Umiling siya.

“Hindi ko kayang itapon.”

Hinawakan ko ang kamay niya.

“Hindi rin ako.”

Napaluha siya.

“Michael, gusto kong maalala natin sila nang hindi natin sinisisi ang isa't isa.”

Tumango ako.

“Gusto ko rin.”

At sa unang pagkakataon, napag-usapan namin ang dalawang anak na hindi namin nakasama nang walang katahimikang naghihiwalay sa amin.

Dalawang taon matapos ang aming divorce, bumalik kami sa parehong ospital para sa regular na follow-up ni Emily.

Maganda ang naging resulta ng pagsusuri niya.

Paglabas namin, napahinto ako sa pasilyong una ko siyang nakita.

“Anong problema?” tanong niya.

Tumingin ako sa dating puwesto ng upuan niya.

“Dito kita nakita noon.”

Napangiti siya nang malungkot.

“Alam ko.”

“Akala ko noong araw na iyon, huli na ang lahat.”

Hinawakan niya ang kamay ko.

“Hindi natin mababago ang nangyari, Michael.”

Tumango ako.

“Pero puwede pa tayong gumawa ng mas magandang bukas.”

Ngumiti siya.

“Basta hindi na tayo tatakbo palayo kapag mahirap.”

“Promise.”

Magkahawak-kamay kaming lumabas ng ospital.

Hindi ko alam kung ano ang naghihintay sa amin sa susunod na mga taon.

Pero ngayon, alam ko na ang isang bagay na hindi ko naunawaan noong una kaming ikinasal.

Ang tunay na pagmamahal ay hindi lamang ang pananatili kapag masaya ang lahat. Ito rin ang lakas ng loob na makinig, umamin sa pagkakamali, at harapin nang magkasama ang mga bagay na hindi natin kayang kontrolin.

Noong araw na humingi ako ng divorce, akala ko kalayaan ang kailangan ko.

Pero nang makita ko si Emily na mag-isang nakaupo sa malamig na pasilyo ng ospital, naunawaan kong may mga taong hindi natin dapat basta talikuran dahil lamang hindi na madali ang buhay.

Hindi na namin mababawi ang limang taong nasaktan kami.

Pero maaari pa naming piliing huwag sayangin ang mga araw na natitira.