INIWAN NIYA ANG MAY SAKIT NAMING SANGGOL PARA SA KABIT—PAG-UWI NIYA, WALA NA KAMI AT HINDI NA KANYA ANG BUHAY NA INIWAN NIYA.
INIWAN NIYA ANG MAY SAKIT NAMING SANGGOL PARA SA KABIT—PAG-UWI NIYA, WALA NA KAMI AT HINDI NA KANYA ANG BUHAY NA INIWAN NIYA.
Tatlong araw pa lamang mula nang ipanganak ko ang anak naming si Nico nang una kong maramdaman na may mali.
Hindi simpleng pag-iyak ng bagong silang.
Mainit ang katawan niya.
Mahina siyang dumede.
At bawat paghinga niya ay mabilis, mababaw, at may kasamang tunog na hindi ko maipaliwanag pero sapat para takutin ako.
Ako si Mara Villanueva, tatlumpu't isang taong gulang.
At noong gabing iyon, halos hindi pa ako makatayo nang tuwid dahil sa cesarean section.
Masakit ang tahi ko.
Namamaga ang mga paa ko.
Halos tatlong oras lang ang tulog ko mula nang makauwi kami galing ospital.
Pero wala akong pakialam.
“Nathan.”
Walang sagot.
“Nathan, tingnan mo si Nico.”
Nasa harap ng aparador ang asawa ko.
Nag-iimpake.
Nakapolo.
Maayos ang buhok.
At habang ako ay nakasuot pa ng maluwag na damit-pambahay na may bahid ng gatas, siya naman ay naglalagay ng pabango.
“Nathan!”
Napalingon siya.
“Ano ba?”
“Ang init niya.”
Lumapit ako.
“Hawakan mo.”
Hindi niya hinawakan ang anak namin.
Tumingin lang siya mula sa malayo.
“Baka normal.”
“Hindi normal ito.”
“Mara, first baby natin. Lahat kinakabahan ka.”
“Nahihirapan siyang huminga.”
Isinara niya ang maleta.
“Kailangan kong umalis.”
Napatingin ako sa bag.
“Saan?”
“Davao.”
“Ngayong gabi?”
“May problema sa project.”
“Ano'ng problema?”
“Supplier issue.”
“Hindi pwedeng ibang tao muna?”
Napabuntong-hininga siya.
“I'm the operations head.”
“Nathan, tatlong araw pa lang ang anak natin.”
“Mara…”
“Please.”
Naramdaman kong umiinit ang mga mata ko.
“Huwag ka munang umalis.”
“Flight ko in two hours.”
“Then cancel it.”
Doon siya tuluyang nainis.
“Hindi umiikot ang kumpanya sa baby.”
Parang may humampas sa akin.
“Nakikinig ka ba sa sarili mo?”
“I'm providing for this family.”
“Hindi ko kailangan ng provider ngayon.”
Inilapit ko sa kanya si Nico.
“Kailangan ko yung tatay niya.”
Saglit siyang tumingin sa anak namin.
Akala ko magbabago ang isip niya.
Pero kinuha lang niya ang maleta.
“Monitor mo. Kapag hindi bumaba yung lagnat, dalhin mo sa ER.”
Napatitig ako.
“Ako?”
“May driver.”
“Pinauwi mo yung driver kahapon.”
“Then call a Grab.”
“Nathan, bagong opera ako!”
“Mara, ano ba gusto mong gawin ko?”
“Manatili!”
Natahimik ang kwarto.
Pagkatapos ay malamig niyang sinabi:
“Hindi pwede.”
At lumabas.
Hindi man lang hinalikan si Nico.
Hindi man lang hinawakan ang noo niya.
Narinig ko ang pagsara ng pinto.
Pagkatapos ang makina ng sasakyan.
At nawala siya.
Hindi ko alam na habang nakatayo ako sa bintana at pinapanood ang sasakyan niyang lumalayo, iyon na pala ang huling pagkakataong titingnan ko siya bilang lalaking gusto kong makasama habang buhay.
Makalipas ang halos dalawampung minuto, lumala si Nico.
Namumutla siya.
Parang nag-iiba ang kulay sa paligid ng labi niya.
Doon na ako natakot nang husto.
Kinuha ko ang cellphone ko.
Tatlong porsyento.
Tumawag ako sa emergency hotline.
“Baby ko po…”
Nanginginig ang boses ko.
“Tatlong araw pa lang. Mainit siya at hirap huminga.”
Habang kinakausap ako ng operator, may pumasok na notification.
Hindi ko sana papansinin.
Pero nakita ko ang pangalan.
Trisha Alonzo.
Corporate communications manager sa kumpanya ni Nathan.
May kutob na ako tungkol sa kanya ilang buwan pa lang akong buntis.
Laging may late meetings.
Business dinners.
Out-of-town work.
Kapag tinatanong ko, ako raw ang paranoid.
May isang anonymous account na nag-tag sa akin.
Binuksan ko.
At nakita ko ang litrato.
Beachfront resort.
Dalawang baso ng champagne.
Isang babaeng naka-swimsuit.
At braso ng lalaking nakayakap sa baywang niya.
Hindi kita ang mukha.
Hindi kailangan.
Kilala ko ang relo.
Ako ang bumili.
Anniversary gift ko kay Nathan.
Sa caption:
“Finally, five days away with my favorite person.”
Limang araw.
Hindi Davao.
Walang supplier emergency.
At lalong walang trabaho.
Iniwan niya kami para magbakasyon kasama ang kabit niya.
Namatay ang cellphone ko.
Pero wala na akong oras umiyak.
Si Nico ang kailangan ko.
Nang dumating ang ambulansya, halos hindi na ako makalakad.
Isinakay kami.
At habang nasa loob, isang paramedic ang tumingin sa akin.
“Ma'am, kayo rin po kailangan ma-check. Kakapanganak n'yo lang?”
“Opo.”
“May kasama po kayo?”
Napatingin ako sa anak ko.
“Wala.”
Sa emergency room, mabilis ang lahat.
Doctors.
Nurses.
Tests.
Mga salitang hindi ko agad maintindihan.
Infection.
Respiratory distress.
Sepsis workup.
NICU.
Nang dalhin nila si Nico, sinubukan kong sumunod.
Pero nahilo ako.
Nagising akong nasa sariling kama sa hospital.
May nurse sa tabi ko.
“Nasaan anak ko?”
“NICU po.”
“Buhay?”
“Opo.”
Doon lang ako huminga.
Na-diagnose si Nico ng malubhang neonatal infection na nakaapekto sa paghinga niya.
Ipinaliwanag ng neonatologist na seryoso ang kondisyon niya at mabuti na lamang at hindi ako naghintay sa bahay.
Hindi ko naisip kung milagro ba iyon.
Ang naisip ko lang:
Paano kung naniwala ako kay Nathan?
Paano kung hinintay kong bumaba ang lagnat?
Paano kung sinabi kong baka tama siya?
Hindi ko tinapos ang tanong.
Hindi ko kaya.
Tinawagan ko siya gamit ang charger na hiniram ko sa nurse.
Ring.
Walang sagot.
Muli.
Wala.
Nag-text ako.
“Nasa NICU si Nico. Serious infection. Please call me.”
Seen.
Walang sagot.
Pagkaraan ng halos isang oras, nag-reply.
“I'm in meetings. Update me later.”
Tinitigan ko ang mensahe.
Iyon lang.
Hindi “Anong nangyari?”
Hindi “Pupunta ako.”
Hindi “Ligtas ba anak ko?”
Update me later.
May namatay sa loob ko.
Hindi pagmamahal agad.
Mas tahimik.
Pag-asa.
Sa loob ng limang araw, halos hindi ako umalis sa ospital.
Dumating ang nanay ko mula Batangas.
Nang makita niya ako, umiyak siya.
“Anak…”
“Ma.”
Niyakap niya ako nang maingat dahil sa tahi ko.
“Nasaan si Nathan?”
Hindi ako sumagot.
Alam niya agad.
Si Mama ang nagdala ng pagkain.
Si Mama ang humawak sa akin kapag nanginginig ako.
Si Mama ang sumama sa akin tuwing kinakausap kami ng doktor.
At si Nathan?
Isang beses lang tumawag.
Sa ikatlong araw.
“Kamusta na siya?”
Mahina ang boses ko.
“Nasa NICU pa.”
“Pero stable?”
“Mas okay kaysa first night.”
“Good.”
Tahimik.
“Nathan.”
“Ano?”
“Nasaan ka?”
“Davao.”
Napapikit ako.
Hanggang sa huli, kasinungalingan.
“Sure?”
“Mara, ano ba?”
“Wala.”
“May problema ba?”
Napatingin ako sa incubator ng anak namin.
“Wala na.”
Hindi niya naintindihan.
“Babalik ako Monday.”
“Okay.”
Pinatay ko ang tawag.
At pagkatapos, ginawa ko ang isang bagay na matagal ko nang dapat ginawa.
Tinawagan ko ang abogado kong si Atty. Celina Ramos.
Hindi para gumanti.
Para malaman kung ano ang dapat kong protektahan.
Dahil may isa pang problema.
Ang bahay namin ay hindi talaga bahay ni Nathan.
Sa akin iyon.
Bago pa kami ikasal, bumili ang mga magulang ko ng lupa sa Nuvali bilang regalo nang magtapos ako ng architecture.
Ako ang nagpagawa ng bahay pagkaraan ng ilang taon.
Nang magpakasal kami, doon kami tumira.
Pero dahil si Nathan ang nag-aasikaso ng karamihan sa household expenses, unti-unti siyang kumilos na parang kanya ang lahat.
Pati ako, nasanay na tawagin iyong “bahay namin.”
Tama naman.
Tahanan namin iyon.
Pero hindi ibig sabihin na maaari niyang gawin ang gusto niya rito nang walang hangganan.
May isa pa.
May sarili akong architecture and interiors firm bago kami nagpakasal.
Nang mabuntis ako, binigyan ko si Nathan ng limitadong access sa ilang household at emergency accounts para siya muna ang humawak sa mga gastusin habang naka-leave ako.
Ngayon, gusto kong malaman kung ano ang nangyayari sa mga iyon.
“May dahilan ka bang maghinala?” tanong ni Celina.
“Meron.”
“Ano?”
Ipinadala ko ang screenshot ng resort post.
Tahimik siya.
Pagkatapos:
“Okay. Huwag kang gumawa ng financial move na hindi natin napag-aaralan. Pero baguhin mo agad ang personal passwords mo at siguraduhin nating secure ang sarili mong accounts at documents.”
Ginawa ko.
At doon nagsimula ang pangalawang bangungot.
May mga charges sa supplementary card na ginagamit ni Nathan.
Resort.
Jewelry store.
Restaurant.
Airline upgrade.
Hindi isang beses.
Maraming buwan.
May nakita ring regular na bayad sa isang serviced apartment sa Makati.
Nang makita ko ang halaga, parang gusto kong magsuka.
Hindi lang siya nagbakasyon kasama ang kabit niya.
Matagal na niya akong niloloko.
At posibleng pera naming mag-asawa ang tumutustos sa ilan doon.
Hindi ako nag-post online.
Hindi ko tinawagan si Trisha.
Hindi ako nagpadala ng mahahabang mensahe kay Nathan.
Inipon namin ang records.
Kumuha ako ng kopya ng mahahalagang personal documents.
Inayos ko ang access sa sarili kong pera.
At sa tulong ng abogado, naghanda ako para sa susunod na mangyayari.
Sa ikalimang araw, dumating ang pinakamagandang balita.
Mas maayos na ang paghinga ni Nico.
Tumugon siya sa treatment.
Hindi pa kami agad makakauwi, pero sinabi ng doktor na mas maganda na ang lagay niya.
Umiyak ako.
Hinawakan ko ang maliit niyang kamay sa incubator.
“Good job, anak.”
Hindi ko sinabi:
“Lumaban ka para kay Mommy.”
Ayokong ilagay sa sanggol ang responsibilidad na maging matapang para sa akin.
Ako ang nanay.
Ako dapat ang lumaban para sa kanya.
At ginawa ko.
Kinagabihan, may pinadala akong isang mensahe kay Nathan.
“Pag-uwi mo, huwag kang dumiretso sa ospital. Pumunta ka muna sa bahay. May kailangan kang makita.”
Sumagot siya:
“Finally. I need clean clothes anyway.”
Napatawa ako.
Talagang wala siyang ideya.
Lunes ng hapon bumalik siya.
Alam ko dahil tumawag ang security sa subdivision.
“Ma'am Mara, nandito po si Sir Nathan.”
“Papasukin n'yo.”
“Okay po.”
Hindi ako nasa bahay.
Nasa ospital ako.
Pero naroon si Celina kasama ang isang authorized representative para sa ilang dokumentong kailangang maibigay nang maayos.
Pagpasok ni Nathan sa bahay, may una siyang napansin.
Wala ang ilang litrato namin sa sala.
Pangalawa, hindi na gumagana ang dati niyang access sa ilang personal systems ko.
Pangatlo, may mga kahon ng personal niyang gamit na maayos na nakaayos.
Hindi ko basta itinapon sa kalsada ang mga gamit niya.
Hindi ko rin ilegal na ikinandado ang pinto at sinabing wala na siyang karapatan kahit ano pa ang legal status namin.
Lahat ay ginawa namin ayon sa payo ng abogado tungkol sa property, occupancy at paghihiwalay.
Sa dining table ay may tatlong bagay.
Isang folder.
Isang litrato ni Nico sa NICU.
At printout ng resort post.
Tinawagan niya ako.
Agad.
“Ano ito?”
Nasa tabi ako ng incubator.
“Ano sa tingin mo?”
“Mara, bakit nandito si lawyer?”
“Para hindi tayo magsigawan.”
“Nasaan kayo?”
“Hospital.”
“I'm coming.”
“No.”
“Anak ko rin si Nico!”
Doon ako natahimik.
“Oo.”
“Mara—”
“Anak mo rin siya noong tatlong araw pa lang siya at hindi makahinga.”
Tahimik.
“Anak mo rin siya noong sinabi kong kailangan ka namin.”
“Mara, I told you—”
“Walang crisis sa Davao.”
Walang sagot.
“Boracay.”
Tahimik.
“Kasama si Trisha.”
“Mara…”
“Five days.”
“Let me explain.”
“Go.”
Hindi niya inasahang sasabihin ko iyon.
“Ano?”
“Explain.”
Tahimik.
“Sabihin mo kung anong klaseng emergency meeting ang ginagawa sa beachfront villa habang naka-champagne at yakap mo ang marketing director mo.”
“Mara, it wasn't supposed to—”
“Gaano na katagal?”
Tahimik.
“Nathan.”
“Eight months.”
Walong buwan.
Nasa second trimester ako noong nagsimula.
“Okay.”
“Okay?”
“Oo.”
“That's all you're going to say?”
“Ano gusto mo? Sumigaw ako?”
“Mara…”
“Pagod ako.”
Tumingin ako kay Nico.
“Limang araw akong nakatingin sa anak natin habang may tubo siyang nakakabit sa katawan.”
Nabasag ang boses ko.
“Wala na akong energy para bigyan ka ng dramatic scene.”
Narinig kong huminga siya nang malalim.
“I'm sorry.”
“Hindi sapat.”
“I know.”
“Hindi. Hindi mo alam.”
“Mara, I made a mistake.”
Doon ako napatawa.
“Hindi aksidenteng napunta sa Boracay yung ari mo.”
Tahimik siya.
“Walong buwan ay hindi mistake.”
Pinunasan ko ang luha ko.
“Routine na yan.”
“Mahal ko si Nico.”
“Then matututunan mong maging tatay niya sa paraang ligtas at maayos para sa kanya.”
“Ano'ng ibig sabihin?”
“Basahin mo yung folder.”
Tahimik.
“Mara, are you leaving me?”
“No.”
Napatingin ako sa anak ko.
“Matagal ka nang umalis.”
At pinatay ko ang tawag.
Pero ang tunay na bangungot ni Nathan ay hindi ang paghihiwalay namin.
Dahil dalawang linggo pagkatapos niyang bumalik, may tumawag sa akin mula sa kumpanya niya.
Hindi ko inaasahan.
Finance director.
“Ma'am Mara, sorry po sa istorbo. May kailangan lang po kaming i-verify.”
“Ano po iyon?”
“May corporate card po kasi na may transactions na naka-tag as client development.”
Nanlamig ako.
“Okay.”
“Some of the supporting receipts list your name as attendee.”
Napakunot-noo ako.
“Kailan?”
Sinabi niya ang dates.
May isa noong walong buwan akong buntis.
Nasa bahay ako noon dahil bed rest.
May isa noong araw ng prenatal appointment ko.
At may isa noong ipinanganak si Nico.
Hindi ako kasama.
“Hindi po ako present sa mga iyan.”
Tahimik ang kausap ko.
“Sure po kayo?”
“Opo.”
“Thank you.”
Doon nagsimula ang hiwalay na problema ni Nathan.
Hindi ko siya isinumbong para gumanti.
Ang kumpanya mismo ang nag-review ng expenses dahil may inconsistencies.
Lumabas na may hotel stays, meals, flights at entertainment expenses na ipinasa bilang business-related.
May ilan na may lehitimong paliwanag.
May ilan na wala.
At may ilang supporting records na kailangang ipaliwanag kung bakit pangalan ko ang lumilitaw kahit wala naman ako roon.
Hindi ko alam ang buong resulta agad.
Pero ilang buwan matapos iyon, hindi na operations head si Nathan.
Hindi ko ipinagdiwang.
Dahil ang gusto ko lang ay gumaling si Nico.
At gumaling siya.
Makalipas ang halos tatlong linggo, nakauwi rin kami.
Pagpasok ko sa bahay, karga ko siya.
Tahimik.
Walang Nathan.
Walang sigawan.
Walang pabango niyang naiwan sa hallway.
Si Mama ang nasa kusina.
May nilulutong lugaw.
Napatingin siya sa akin.
“Welcome home.”
Doon ako umiyak.
Umupo ako sa sofa at niyakap si Nico.
Hindi dahil malungkot ako.
Dahil sa wakas, ligtas kami.
Hindi naging madali ang sumunod na taon.
May legal process.
May counseling.
May discussions tungkol sa parenting.
Hindi ko ginamit ang affair para awtomatikong sabihing wala nang karapatang maging ama si Nathan.
Ang pagiging masamang asawa ay hindi awtomatikong sagot sa lahat ng tanong tungkol sa pagiging magulang.
Pero hindi rin namin binalewala ang ginawa niya noong medical emergency.
Kaya ang mga desisyon tungkol kay Nico ay ginawa nang maingat, ayon sa kaligtasan at kapakanan ng bata.
Sa simula, awkward si Nathan kapag kasama si Nico.
Hindi niya alam magpalit ng diaper.
Takot siyang magbuhat.
Mabilis mataranta kapag umiiyak.
Minsan sinabi ko:
“Hindi mo kailangan maging perfect.”
Tumingin siya sa akin.
“Akala ko galit ka sa akin.”
“Galit ako.”
“Then bakit mo ako tinutulungan?”
“Hindi kita tinutulungan bilang asawa.”
Tiningnan ko si Nico.
“Tinutulungan ko ang anak natin na magkaroon ng tatay na marunong mag-alaga.”
Hindi kami nagbalikan.
Hindi ko na kaya.
At hindi ko rin gustong gawing requirement ang pagpapatawad para magkaroon ako ng tahimik na buhay.
Si Trisha at Nathan?
Naghiwalay sila makalipas ang ilang buwan.
Wala akong pakialam kung sino ang unang umalis.
Hindi iyon victory ko.
Ang victory ko ay ibang bagay.
Makalipas ang apat na taon, malusog na bata si Nico.
Makulit.
Madaldal.
Mahilig sa dinosaurs.
At galit sa broccoli na para bang personal siyang ininsulto nito.
Isang gabi, nilagnat siya.
Hindi mataas.
Ordinaryong viral fever ayon sa pediatrician.
Pero nang maramdaman ko ang mainit niyang noo, bumalik lahat.
Tatlong araw.
Mabilis na paghinga.
Patay na cellphone.
Ambulansya.
NICU.
Nanginginig ang kamay ko habang kinukuha ang thermometer.
Napansin ni Nico.
“Mommy?”
“Ano, anak?”
“Scared ka?”
Napangiti ako.
“Konti.”
Hinawakan niya ang kamay ko.
“Don't worry. Strong ako.”
Parang may humawak sa puso ko.
Umupo ako sa tabi niya.
“Hindi mo kailangang maging strong para kay Mommy.”
“Why?”
“Trabaho ni Mommy alagaan ka.”
Nag-isip siya.
“Pwede naman tayo both strong.”
Napatawa ako.
“Deal.”
Kinabukasan, bumaba ang lagnat niya.
At habang natutulog siya, napatingin ako sa lumang litrato mula sa NICU na nakatago sa isang drawer.
Napakaliit niya.
May mga tubo.
Halos kasya sa dalawang kamay ko.
Dati, kapag nakikita ko ang litratong iyon, si Nathan agad ang naaalala ko.
Ang Boracay.
Ang kabit.
Ang limang araw na walang tawag.
Ngayon iba na.
Nakikita ko ang sarili ko.
Bagong opera.
Takot.
Mag-isa.
Pero kumilos.
Humingi ng tulong.
Dinala ang anak sa ospital.
Nanatili.
Hindi sumuko.
At doon ko naintindihan na ang pinakamalaking bangungot na bumungad kay Nathan pag-uwi niya ay hindi mga kahon ng damit niya.
Hindi abogado.
Hindi pagkawala ng trabaho.
At hindi kahit ang katotohanang hindi ko siya tinanggap pabalik.
Ang tunay niyang bangungot ay mas simple.
Umuwi siya sa buhay na akala niyang palaging maghihintay sa kanya.
At nalaman niyang kaya pala naming mabuhay nang wala siya.
Hindi ko kailangang sirain si Nathan.
Ang sarili niyang mga desisyon ang nagtanggal sa kanya sa trabahong ipinagmamalaki niya at sa kasal na akala niyang maaari niyang balikan kapag tapos na ang bakasyon niya.
Ako naman?
Hindi ako naging masaya dahil bumagsak siya.
Naging payapa ako dahil tumigil akong bumagsak kasama niya.
Noong gabing iniwan niya kami, akala ko ang pinakamasakit na bagay ay malaman kong may kabit ang asawa ko.
Hindi pala.
Ang pinakamasakit ay mapagtantong habang ang anak namin ay nangangailangan ng ama, pinili niyang maging ibang tao sa ibang lugar.
Pero iyon din ang gabing may natutunan akong hindi ko malilimutan.
May mga taong aalis sa mismong sandaling kailangan mo sila.
At kapag nangyari iyon, hindi mo kailangang habulin sila habang may mas mahalagang buhay na nangangailangan ng mga kamay mo.
Noong gabing iyon, hindi ko hinabol ang asawa ko.
May you like
Hinawakan ko ang anak ko.
At iyon ang pinakamahalagang desisyong ginawa ko.
